مطالب فرهنگی

تغذیه سالم در پیشگیری و درمان بیماری کرونا ویروس – ویژه طلاب علوم دینی

۲۷ شهریور ۱۳۹۹

پیشگفتار معاون بهداشت

هرگاه مشارکت همگانی را به درستی کلید واژه پیروزی بر بیماری جهانی کرونا ویروس کوید ۱۹ بدانیم، ایجاب می‌کند تمامی دستگاه‌ها و بخش‌های موثر بر افکار عمومی دست در دست یکدیگر به میدان آیند.

ملت با فرهنگ ایران، در مقابل هر رخدادی توان واکنش دارد و بسته به بهینگی واکنش‌ها، هر آسیبی می‌تواند تشدید یا تخفیف یابد. از این رو دستگاه‌های فرهنگی وظیفه خطیری در جهت ایجاد بسترهای مورد نیاز و ظرفیت سازی بر دوش دارند. به ویژه آن که هر یک  از این دستگاه‌ها، مخاطبین خاص خود را دارا می‌باشند.

شایان توجه است که باورهای ایمانی و اعتقادی مردم کارکردی دوگانه می‌توانند داشته باشند. هر گاه به درستی و در زمان مناسب نقش روشنگرانه خود را ایفا نمایند، میزان پذیرش دستورالعمل‌های بهداشتی را در شرایط بحرانی،  فزونی خواهند بخشید و در غیر اینصورت، دنیاپرستان سودجو، سوار بر افکار انحرافی، سلامت دین و دنیای به ویژه گروه‌های آسیب پذیر را به مخاطره خواهند افکند. 

شایسته است که در مواجهه با بیماری کرونا ویروس کووید ۱۹، این بیماری نوپدید،  متناسب با سطح و نوع آمادگی ساختار‌های اجتماعی، اقتصادی و متناسب با مقتضیات و  شرایط زمانی و مکانی، توان تاب آوری به منظور کاهش آسیب‌های ناشی از این شوک بیولوژیک تقویت شود. در این راستا، حوزه‌های علمیه و طلاب عزیز می‌توانند نقش خود را به خوبی در این زمینه ایفا نمایند.  

مجموعه حاضر به منظور استفاده و بهره برداری طلاب گرامی در راستای آموزش جامعه و خانواده‌ها آماده شده تا این گروه نیز دوشادوش دیگر بخش‌ها حضوری فعال، با رویکردی دیگر،  در میدان مبارزه با  این بیماری داشته باشند.

                                                                   دکتر علیرضا رئیسی -معاون بهداشت

پیشگفتار مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه

در بین موضوعات بهداشتی که در اسلام مورد تاکید قرار گرفته بحث تغذیه از اهمیت ویژ‌ه‌ای برخوردار است. موضوع غذا و تغذیه در قرآن کریم از چنان اهمیتی برخوردار است که در بیش از ۳۰۰‌ آیه به طور مستقیم یا غیرمستقیم مطرح شده است. قرآن صریحاً انسان را به توجه و مراقبت در خصوص غذای خود سفارش می کند با اندیشه و تأمل در‌ آیه  (فَلْیَنظُرِ الْإِنسَانُ إِلَى طَعَامِهِ) که مهم‌ترین دلیل قرآنی بر اهمیت و لزوم توجه به غذا می‌باشد، علاوه بر اثر مهمی که تفکر در مراحل تولید و مصرف غذا در از میان بردن کفر و تقویت روحیه اطاعت از خدا و شکر در برابر نعمت‌‌های او دارد، نکات بهداشتی و اصول ارزشمند دیگری برداشت می‌شود.

در‌این روز‌ها که شیوع بیماری کرونا ویروس  کوید ۱۹ باعث بروز مشکلاتی برای جامعه جهانی شده است خبرگان علم تغذیه نیز راه کار‌های خود را جهت مقابله با ابتلا و همچنین کمک به درمان و کوتاه شدن دوره درمان و نقاهت ارایه نمود‌ه‌اند. از آنجایی که باور‌های دینی و اعتقادی نقش مهمی در تقویت سیستم‌ایمنی و آرامش بخشیدن به افراد در زمان بحران دارد در‌این مجموعه سعی شده است نقاط اشتراک موجود در آموزه‌‌های دینی و دستورالعمل‌‌های صادره از مراجع ذیصلاح بهداشتی کشور استخراج و در قالب یک مجموعه منسجم در اختیار طلاب عزیز قرار گیرد تا هم برای آموزش‌‌های عمومی استفاده شده و هم از طرح برخی از مطالب غیر علمی و انحرافات که توسط عد‌ه ای سودجو به نام طب‌ایرانی یا اسلامی ترویج می‌شود جلوگیری گردد.

دکتر زهرا عبداللهی -مدیر کل دفتر بهبود تغذیه جامعه

آشنایی با بیماری کرونا ویروس (COVID-19)

شیئانِ لایَعرِفُ فَضلَهُما اِلّا مَن فَقَدَهُما : الشَباب وَ العافِیَه.
دو نعمت است که ارزش آن‌ها را نمی‌دانند مگر کسی که آن‌‌ها را از دست داده باشد : جوانی و تندرستی.   (امام على (ع) غررالحکم،حدیث ۵۷۶۴)

کروناویروس‌‌ها خانواده‌ای از ویروس‌‌ها هستند که در دهه‌‌های اخیر عامل عفونت‌‌های ویروسی دستگاه تنفسی با علائم خفیف تا متوسط و اغلب به صورت سرماخوردگی‌‌های معمول بوده‌اند. نوع جهش یافته و جدید آن به نام (COVID19) در انتهای سال میلادی  2019 (ابتدای دیماه ۱۳۹۸) در کشور چین موجب همه‌گیری شد که در مواردی با بیماری بسیار شدید و در ۲ تا ۳ درصد از موارد با مرگ همراه بوده است. بیماری از ابتدای سال ۲۰۲۰ میلادی به مرور در کشور‌های مختلف بروز و شیوع پیدا کرد، به طوری که در هفته‌های  انتهایی سال ۱۳۹۸ حدود ۱۴۰ کشور جهان با‌ این بیماری درگیر شدند و در فروردین ماه ۱۳۹۹ سازمان جهانی بهداشت اعلام کرد بیماری کرونا ویروس کوید ۱۹ در کلیه کشورهای جهان گزارش شده است . کشور ما نیز از ‌این قاعده مستثنی نبوده است. اولین موارد بیماری در روز چهارشنبه ۳۰ بهمن ماه در قم مشاهده و اعلام شد و تا کنون موارد درگیری با بیماری در همه‌ی استان‌های کشور گزارش شده است.

انواع دیگری از کرونا ویروس نیز در سال‌های اخیر و به شکل محدودتر، بیماری‌های شدیدی که معمولا محدود به کشور و یا منطقه خاصی بوده است مانند بیماری سارس(SARS) یا بیماری مرس (MERS) را‌ ایجاد کرده بود.

علایم بیماری:

شامل تب، سرفه‌‌های خشک، تنگی نفس و گاهی مشکلات حاد تنفسی مانند تنفس تند، گلو درد و در موارد کمتری آبریزش بینی است و به طور کمتر شایعی، مشکلات گوارشی نظیر تهوع ، استفراغ ، اسهال، نارسایی حاد تنفسی، اختلالات انعقادی خون و نارسایی کلیه نیز گزارش شد‌ه است شدت علائم بیماری متفاوت است و از موارد خفیف تا شدید و کشنده مشاهده می‌شود. به ‌طور کلی می‌توان گفت که علایم بیماری کرونا تا حدودی شبیه به آنفلوانزا و یا سرماخوردگی است.

افراد در معرض خطر:

  • سالمندان بالای ۶۰ سال
  • افراد دارای بیماری زمینه‌ای مثل دیابت، بیماری‌‌های قلبی، نقص‌ایمنی
  • خانم‌‌های باردار

دوره نهفتگی:

دوره نهفتگی این ویروس حدود ۱۴-۲ روز  و به طور شایع‌تری ۷-۳ روز است. دوره نهفتگی دوره‌ای است که ویروس در بدن فرد وجود دارد و هنوز علائم بیماری ظاهر نشده است. باید توجه داشت که ‌این ویروس علاوه بر دوره‌ی بروز علائم حتی در دوره نهفتگی می‌تواند با درجات کمتر‌ی از فرد آلوده‌ی بدون علامت، به فرد سالم منتقل شده و او را نیز آلوده و مبتلا سازد. به همین دلیل لازم است که افراد خانواده در زمانی که به دلیلی مجبور به حضور در محیطی بجز محیط امن خانه می‌شوند احتیاط‌‌های لازم را رعایت کنند.

راه‌های انتقال:

راه‌‌های انتقال مختلفی برای ‌این ویروس مطرح شده است. ویروس در ابتدا از یک منبع حیوانی در چین منتقل شده ولی هم اکنون انتقال آن از انسان به انسان صورت می‌گیرد.

به طور معمول ویروس از طروق زیر منتقل می‌شود:

  • تماس نزدیک  با افراد مبتلا (در فاصله های کمتر از ۲-۱متر)
  • تماس با قطرات و ترشحات  دهان ، بینی و دستگاه تنفس فرد آلوده در اثر عطسه یا سرفه
  • تماس دست‌‌ها با سطوح آلوده به ویروس و سپس لمس د‌هان، چشم‌‌ها و بینی

به طور معمول انتقال ویروس‌‌های عامل بیماری‌‌های تنفسی از فرد آلوده به فرد سالم بیشتر در زمانی صورت می‌گیرد که فرد مبتلا دارای علایم است. اما همانطور که ذکر شد، ویروس کورونای جدید در فرد آلوده بدون علامت نیز می‌تواند به فرد سالم منتقل شود. این خصوصیت شرایط مساعد‌تری را برای انتشار ویروس و ایجاد همه‌گیری در جامعه فراهم می‌نماید.

اقدامات لازم به منظور پیشگیری از آلودگی:

بارعایت نکات ذیل می‌توان به میزان قابل توجه‌ای احتمال ابتلا و انتشار ویروس را کاهش داد:

  • مرتب دست­های خود را با استفاده از آب و صابون به مدت۲۰ تا۳۰ ثانیه بشویید و یا با مواد ضد عفونی کننده الکلی ضد عفونی نمایید.
  • اگر دست­های شما به وضوح آلوده است ابتدا باید با آب جاری و صابون بشویید.

امام جعفر صادق علیه السلام می فرمایند :

اِغسِلُوا أیدِیَکُم قَبلَ الطَّعامِ و بَعدَهُ.

دست‏هایتان را قبل از خوردن غذا و بعد از آن بشویید. (المحاسن، جلد ۱، صفحه ۴۲۵)

  • شستشوی دست به صورت مکرر توصیه می‌شود به خصوص در موارد زیر:
    • بعد از سرفه، عطسه
    • بعد از تمیز کردن بینی
    • قبل و بعد از مراقبت از بیمار
    • قبل از غذا خوردن
    • بعد از استفاده از سرویس بهداشتی
    • بعد از لمس حیوانات و محصولات حیوانی، تماس با مدفوع حیوانات و سایر پسماندهای آن‌ها
  • از دیگران در مقابل بیماری محافظت کنید
  • هنگام سرفه یا عطسه دهان و بینی خود را با دستمال یا آرنج خمیده خود بپوشانید. این عمل مانع پرتاب قطرات آلوده بر روی صورت سایر افراد یا سطوح و آلودگی آن‌ها می‌شود و چرخه انتقال بیماری را قطع می‌کند.
  • دستمال را پس از استفاده فورا درون یک سطل زباله در بسته بیندازید.
  • زمانی که دارای نشانه‌های سرفه و تب هستید از ارتباط  نزدیک با سایرین خودداری کنید.
  • ازتماس نزدیک با هر کسی که تب و سرفه دارد خودداری کنید.
  • سطوح و اشیایی را که در معرض تماس مکرر با دست‌ها هستند (مانندگوشی تلفن همراه، دستگیره­ها، دکمه آسانسور و …) را با استفاده از اسپری‌ها یا پارچه‌های آغشته به مواد ضد عفونی کننده (برای سطوح مقاوم وایتکس و برای سطوح حساس الکل۷۰درجه) بصورت مکرر تمیز و ضد عفونی کنید.
  • حداقل روزی یک بار وسایل و تجهیزات و محیط کار را ضدعفونی کنید.
  • از انداختن آب دهان در مکان های عمومی پرهیز کنید.
  • از تماس دست‌های شسته نشده با چشم‌ها، بینی و دهان خودداری کنید.
  • بیماران یا مراقبین آن‌ها و همچنین افرادی که دارای علایم تنفسی( سرفه یا عطسه) هستند باید ماسک بزنند.
  • پوشیدن ماسک در اماکن عمومی توسط افراد سالم و بدون علایم سرماخوردگی توصیه نمی‌شود، مگر این‌که این افراد در فاصله نزدیک (کمتر از یک و نیم متر) با بیمار دارای علایم سرماخوردگی (در محیط بسته) باشند و آداب بهداشتی عطسه و سرفه توسط فرد دارای علایم رعایت نشود.

استفاده از ماسک، در این موارد توصیه می‌شود:

  • زمانی که علایم تنفسی( سرفه یا عطسه) دارید
    • از فرد مبتلا به این بیماری مراقبت می‌کنید
    • مبتلا به این بیماری هستید
  • از تماس با حیوانات اهلی و وحشی اجتناب کنید و در صورتی که مجبور به لمس حیوانات و محصولات حیوانی بودید، از روپوش، دستکش و ماسک محافظ استفاده کنید.

امام حسن مجتبی علیه السلام می فرمایند :

غَسْلُ الْیَدَیْنِ قَبْلَ الطَّعامِ یُنْفِی الْفَقْرَ، وَبَعْدَهُ یُنْفِی الْهَمَّ.

شستن دست‌ها قبل از طعام فقر و تنگدستی را می‌زداید و بعد از آن ناراحتی‌ها و آفات را از بین می‌برد. (کلمه الإمام الحسن – علیه السلام – صفحه ۴۶ )

  • پوشش­های محافظ چند بار مصرف را بعد از کار درآورید، روزانه بشویید و در محیط کار بگذارید.
  • هنگام بیماری از دست دادن و روبوسی و در آغوش گرفتن دیگران خودداری نمایید.
  • از رها کردن دستمال کاغذی‌های استفاده شده در محیط خودداری کنید.
  • هنگام بیماری از حضور در اماکن عمومی خودداری کنید.
  • اگر تب، سرفه، تنگی نفس، گلو درد و یا هر گونه مشکلی در تنفس دارید، سریع به پزشک مراجعه کنید.
  • از مصرف محصولات حیوانی خام یا خوب پخته نشده اجتناب کنید.
  • گوشت خام، شیر یا اندام­های حیوانی خام باید با احتیاط نگهداری شوند تا از تماس آن‌ها با غذاهای پخته شده و آلودگی غذا جلوگیری شود.
  • تا حد امکان سفرهای غیر ضروری و حضور در اماکن شلوغ را محدود نمایید.

رعایت بهداشت در مبلغان دینی و اماکن مذهبی در دوره شیوع (COVID-19)

مبلغان دینی یکی از گروه‌های در معرض خطر در دوران شیوع بیماری (COVID-19) می‌باشند چرا که بنا به نیاز مردم ناچار از حضور در برخی مراسم دینی و مذهبی که در بیشتر مواقع با حضور تعداد زیادی از جمعیت برگزار می‌شود هستند و از طرفی در برخی واجبات دینی نظیر تدفین اجساد حضور دارند. همچنین حضور جامعه روحانیت در مراکز درمانی به عنوان یکی از آرامش بخش‌ترین حمایت‌های روانی و روحی در دوره بحران ، این عزیزان را در معرض خطر قرار می‌دهد.

سوء استفاده برخی از فرصت طلبان در دوره بحران و بلایا و ترویج خرافات و رفتارهای نابهنجار به قصد ضربه به ساحت دین و یا کسب درآمد نامشروع از فرصت پیش آمده ، ضرورت مداخله و در صحنه بودن جامعه روحانیت را دوچندان می‌کند و به همین علت تسلط و آگاهی روحانیان به واقعیت بحران پیش آمده و راه‌کارهای مقابله با بحران می‌تواند در تنویر افکار عمومی و کمک به بسیج مقابله با بحران کمک کننده باشد. رعایت نکات بهداشتی هم در رفتارهای شخصی و هم در اماکن مذهبی و تبلیغی می‌تواند تا حدود زیادی از ابتلا به بیماری جلوگیری کند. در ادامه این بخش برخی نکات بهداشتی که لازم است در اماکن مذهبی و اعمال مذهبی در این اماکن رعایت شود آورده می‌شود.

بهداشت فردی:

  •  از دست دادن ، رو بوسی و در آغوش گرفتن یکدیگر پرهیز کنید
  • ·          دستها را مرتب با آب و صابون و یا استفاده از مواد ضدعفونی کننده بر پایه الکل بشویید.
  • ·          درصورت مشاهده علایم سرماخوردگی استراحت کرده و از ماسک با نحوه صحیح استفاده کنید و درصورت شدید شدن علایم به مراکز درمانی مراجعه کنید.
  • نیروهای خدماتی در هنگام نظافت باید از لباس حفاظتی، ماسک، چکمه و دستکش استفاده نمایند.
  • استفاده از دستمال کاغذی هنگام عطسه یا سرفه کردن (در صورتی که دستمال وجود نداشت از قسمت داخلی آرنج موقع سرفه و عطسه استفاده کنید).
  • استفاده از وسایل شخصی ( مهر و سجاده ، ظروف غذا خوری ، لیوان و.. ) ضرورت کامل دارد.

نحوه شستشوی دستها:

دستها باید با آب گرم و صابون به مدت ۲۰ ثانیه به طریقه زیر شسته شوند. مراحل شستشوی صحیح به شرح زیر است:

  1. دستها را مرطوب کنید
  2. از صابون مایع استفاده کنید
  3. کف دستها را خوب به هم بمالید
  4. انگشتان را بشوئید
  5. مچ‌ها را بشوئید
  6. بین انگشتان را بشوئید
  7. دست‌ها را آبکشی کنید
  8. با دستمال کاغذی خشک کنید (استفاده از حوله یک بار مصرف نیز مورد تایید است)
  9. شیر آب را با همان دستمال ببندید
  10. دستمال را در سطل زباله درب دار بیندازید

بهداشت فردی مربوط به کفشداری:

  • تمامی پرسنل کفشداری باید از وسایل حفاظت شخصی از جمله ماسک فیلتر دار و دستکش استفاده نمایند.
  • تعویض ماسک و دستکش و ضد عفونی دست‌ها در تواتر زمانی مناسب توسط پرسنل.
  • تعویض شیفت‌های خدمت با تواتر زمانی کوتاه و مناسب.
  • عدم استفاده از کیسه نایلونی مشترک برای کفش‌ها.
  • کیسه های استفاده شده بعد از هر بار مصرف دور ریخته شود.

بهداشت فردی مربوط به فضای داخلی مکان‌های مذهبی:

  • تمامی خدام حرم باید از وسایل حفاظت شخصی از جمله ماسک فیلتردار و دستکش استفاده نمایند.
  • تعویض ماسک و دستکش و ضدعفونی دست‌ها در تواتر زمانی مناسب توسط خدام.
  • تمامی پرسنل مسئول نظافت سرویس‌های بهداشتی باید از وسایل حفاظت شخصی از جمله ماسک فیلتردار و دستکش استفاده نمایند.
  • تعویض ماسک و دستکش و ضدعفونی دست‌ها در تواتر زمانی مناسب توسط پرسنل مسئول نظافت سرویس‌های بهداشتی.
  • نصب دستورالعمل شستن دست‌ها در محل سرویس‌های بهداشتی.

بهداشت مواد غذایی:

  • سرو نمک، فلفل، سماق و آب آشامیدنی ترجیحا در بسته بندی‌های یکبار مصرف انجام گیرد.
  •  مواد غذایی سلف سرویس قبل از سرو باید دارای پوشش بهداشتی باشند.
  • عرضه مواد غذایی روباز در تمامی مراکز فعال ممنوع می‌باشد.
  • ·          در صورت وجود رستوران، آشپزخانه و یا سالن غذا خوری از راهنمای کنترل محیطی کرونا در مراکز تهیه و توزیع که توسط وزارت بهداشت تهیه شده است ، استفاده شود.
  • توزیع کلیه نذورات در فضای داخلی ممنوع است.

بهداشت ابزار و تجهیزات:

  • ·         کلیه مهرها، کتب ادعیه و وسایل مشترک از جمله چادر، سجاده و نظایر آن از نمازخانه‌ها به صورت موقت جمع آوری گردد.
  • ترجیحا از ظروف یک بار مصرف برای سرو غذا استفاده شود.
  • ·          آشپزخانه‌ها و محل‌های سرو غذا موظفند پس از سرویس دهی کلیه ظروف طبخ و آماده‌سازی موادغذایی، ظروف پذیرایی، لیوان، چنگال، کارد، بشقاب و پارچ آب و نظایر آن را با آب بالای ۷۵ درجه سانتیگراد بشویند، سپس گندزدایی و آبکِشی نمایند و برای سرویس‌دهی به افراد جدید از سرویس‌های جایگزین استفاده کنند.
  • ·          چنانچه از پوشش یک‌بار مصرف برای میز غذاخوری استفاده می‌شود باید پس از هر بار استفاده تعویض گردد.
  • وسایل نظافت پس از هر بار استفاده گندزدایی شود.
  • ظروف حاوی مواد ضدعفونی کننده دست‌ها با پایه نگهدارنده به تعداد مناسب در هر طبقه، راهروها، آسانسورها، سرویس‌های بهداشتی و مواردی نظیر آن. تعبیه شود.

نقش تغذیه در تقویت سیستم‌ ایمنی بدن

توجه داشته باشید چه در شرایط عادی و چه در شرایط اضطرار الزام است تعادل و تنوع در مصرف کلیه مواد غذایی رعایت شود. تعادل به معنی مصرف مقادیر کافی از مواد غذایی مورد نیاز برای حفظ سلامت بدن است و تنوع یعنی مصرف انواع مختلف مواد غذایی که بر اساس هرم غذایی ایران در ۶ گروه اصلی غذایی (نان و غلات، سبزیها، میوه ها، شیر و فراورده‌های آن، گوشت و تخم مرغ، و حبوبات و مغز دانه‌ها) قرار دارند. مواد غذایی در هر گروه غذایی، دارای ارزش غذایی تقریبا یکسانی هستند و می‌توان از یکی به جای دیگری استفاده کرد. دریافت کافی مواد مغذی می‌تواند سیستم ایمنی بدن را بهبود بخشیده و بدن را در مقابل ابتلا به انواع عفونت‌ها  بویژه کرونا ویروس کووید ۱۹مقاوم نماید.

کمبود هر کدام از ریز مغذی‌های مورد نیاز بدن می‌تواند ‌باعث ضعف سیستم ایمنی شده و توانایی بدن در مقابله با عوامل ایجاد کننده بیماری‌ها را کاهش دهد. در این قسمت به تعدادی از ریز مغذی‌های مهم و ترکیباتی که در تقویت سیستم ایمنی بدن نقش دارند ، اشاره می‌‌شود:  

مایعات:

نوشیدن آب آشامیدنی سالم و سایر مایعات مانند دوغ و آب میوه طبیعی می‌تواند به افزایش قدرت سیستم ایمنی بدن کمک کند. نوشیدن مایعات به اندازه کافی به دفع سموم و حفظ ایمنی بدن کمک می‌کند.

ویتامین A:

کمبود این ویتامین منجر به تضعیف سیستم ایمنی بدن می‌شود. ویتامین A به جذب و ذخیره آهن در بدن کمک می‌کند و کمبود آن منجر به کم خونی ناشی از فقر ویتامین A می‌شود که باید از طریق منابع غذایی جبران شود. منابع غذایی ویتامین A به دو شکل ویتامین A در منابع جانوری و پیش سازهای ویتامین A ( بتا کاروتن) در منابع گیاهی وجود دارد  . جذب منابع جانوری بهتر است. منابع حیوانی ویتامینA بیشتر در جگر، قلوه، زرده تخم مرغ، شیر و لبنیات پر چرب و کره وجود دارد. پیش ساز ویتامینA هم در میوه های رنگی و سبزیجات زرد و سبز نظیر فلفل های سبز ، زرد و نارنجی و قرمز ، اسفناج، کاهو، هویج، کدو حلوایی، زرد آلو طالبی، موز، انگور، خربزه، خرمالو و انواع مرکبات و انبه است.

امام رضا علیه السلام می فرمایند : لَوِ اقْتَصَدَ الناسُ فی‌الْمَطعَمِ لاَستَقامَتْ أَبدانُهُم. مردم اگر حالت اعتدال و میانه‌روی را در خورد و خوراک رعایت می‌کردند همیشه از بدنی سالم و تندرست برخوردار ‌بودند. (سفینه، ج ٢، ص ٧٨)    

ویتامین E:

این ویتامین علاوه بر داشتن فعالیت آنتی اکسیدانی به عملکرد سیستم ایمنی بدن هم کمک می‌کند. انواع روغن‌های مایع مانند کانولا، آفتابگردان و ذرت ، کنجد و زیتون از منابع این ویتامین به شمار می‌آیند. انواع آجیل (فندق، بادام، گردو و پسته، بادام زمینی )، اسفناج، کلم پیچ، سویا و سیب زمینی نیز دارای مقداری ویتامین E   هستند.

ویتامین D:

دریافت مقدار مناسب ویتامین D از منابع غذایی این ویتامین (ماهی‌های چرب، لبنیات و زرده تخم مرغ) به صورت روزانه به افزایش سطح ایمنی بدن کمک می‌کند. البته با توجه به کمبود این ویتامین در جمعیت ایرانیان استفاده از مکمل‌های ۵۰۰۰۰ واحدی به صورت یک بار در ماه مطابق با دستورالعمل‌های وزارت بهداشت لازم است. افرادی که این مکمل را دریافت می نمودند باید به مصرف ان ادامه داده و افرادی که از مکمل استفاده نمیکردند باید ماهانه از این مکمل استفاده نمایند. مصرف مقدار بیشتر ویتامین D برای تقویت سیستم ایمنی لازم نیست. افرادی که براساس تشخیص پزشک دچار کمبود هستند ابتدا باید با دوز درمانی تجویز شده توسط پزشک درمان شوند و سپس مصرف ماهانه مکمل ۵۰ هزار واحدی را برای پیشگیری از کمبود ادامه دهند.

ویتامین C:

این ویتامین علاوه بر این که به عنوان یک آنتی اکسیدان در بدن عمل می کند باعث جذب بهتر آهن نیز می‌شود. نگهداری طولانی مدت در یخچال، پختن، گرمای هوا، نور و استعمال دخانیات باعث کاهش این ویتامین می‌شود. منابع غذایی ویتامین C عبارتند از: انواع فلفل، کلم ، گل کلم ، سبزی خوردن، گوجه فرنگی ، شلغم ، پیاز ، توت فرنگی، گریپ فروت، انبه ، سیب زمینی و مرکبات و کیوی . بطور کلی همه سبزی ها و میوه ها که بصورت تازه و خام مصرف می شوند حاوی ویتامین C هستند  و با مصرف روزانه حداقل ۳ واحد از سبزی ها و حداقل ۲ واحد یا دو عدد میوه در روز ویتامین C مورد نیاز بدن تامین می شود. هر واحد سبزی معادل یک پیش دستی کوچک سبزی خوردن یایک لیوان کاهوی خردشده یا یک عدد هویج یا یک عدد خیار یا یک عدد پیاز یا یک عدد گوجه فرنگی متوسط است. مصرف سبزی خوردن یا سالاد همراه با وعده های اصلی غذایی به تامین ویتامین Cکمک می کند.

ویتامین‌های گروه  B:

در تب نیاز بدن به انرژی افزایش می‌یابد و برای متابولیسم و سوخت و ساز نیاز به ویتامین‌های گروه B بیشتر است که باید از منابع غذایی از جمله مصرف کافی سبزیجات، شیر و لبنیات، گوشت و دل و جگر، زرده تخم مرغ، غلات سبوس دار، حبوبات و مغزها تامین شود.

ویتامین B12:

کمبود این ویتامین باعث پیشرفت سریع عفونت‌های ویروسی می‌شود. توصیه به تامین این ویتامین از منابع غذایی آن مانند پروتئین‌های حیوانی از جمله گوشت قرمز، ماهی، مرغ، تخم مرغ ، شیر و لبنیات است.

آهن:

کمبود آهن باعث آسیب و تضعیف سیستم ایمنی بدن می‌شود. آهن در منابع حیوانی و گیاهی یافت می‌شود. منابع حیوانی آهن شامل: جگر ،گوشت قرمز، ماهی، مرغ است که حاوی آهن هم  (heme) است و جذب خوبی دارد. منابع گیاهی اهن شامل: انواع سبزی‌ها، حبوبات، میوه های تازه و خشک شده است که آهن غیر هم (none heme) دارند و جذب آن‌ها کمتر است . برای افزایش جذب آهن غذاهای حاوی آهن غیر هم باید همراه منابع ویتامین C مثل سالاد و سبزی خوردن همراه با وعده های غذایی و یا میوه پس از غذا مصرف شوند.

روی:

از نشانه‌های کمبود روی اختلالات ایمنی است. غذاهای غنی از روی شامل گوشت قرمز، ماهی، مرغ، غلات کامل، حبوبات و تخم مرغ است و با گنجاندن هرکدام از آنها در برنامه غذایی روزانه روی مورد نیاز بدن تامین شده و موجب تقویت سیستم ایمنی بدن و پیشگیری از ابتلا به انواع بیمارهای عفونی از جمله کرونا ویروس می شود .

مصرف به موقع و منظم وعده‌های غذایی و میان وعده‌ها به همراه استراحت کافی یکی از ارکان حفظ سلامتی است. توصیه میشود جهت افزایش سیستم ایمنی بدن سه وعده اصلی و دو یا سه میان وعده در روز مصرف شود. البته باید توجه داشت در شرایطی که فعالیت فیزیکی محدود شده مقدار غذای خورده شده نیز باید به نسبت کاهش یابد تا از ایجاد اضافه وزن و چاقی پیشگیری شود.

پیامبر گرامی اسلام صلی‌الله علیه و آله و سلم می فرمایند :  تَرکُ العَشاءِ خرابُ الجَسَدِ. شام نخوردن باعث ویرانی و انهدام بدن است. (سفینه، ج ٢، ص ٧٩ )  

استفاده از غذاهای متنوع، تزئین غذاها، مشارکت خانوادگی در تهیه غذا می‌تواند افراد خانواده را به مصرف منظم وعده‌های غذایی و میان وعده‌ها علاقه‌مند کند. حذف وعده‌های غذایی به خصوص وعده شام کار اشتباهی است که ممکن است عده‌ای برای پیشگیری از اضافه وزن و چاقی انجام دهند. دیر بیدار شدن در صبح و از دست دادن وعده صبحانه که یکی از مهم‌ترین وعده‌های غذایی می‌باشد نیز ممکن است در ایام تعطیل به خصوص در کودکان و نوجوانان اتفاق بیفتد که کار مناسبی نیست. در حقیقت حذف صبحانه یکی از دلایل اضافه وزن و چاقی است زیرا با افت قند خون در حالت ناشتایی اشتها برای خوردن غذا در وعده ناهار بیشتر می شود و در نتیجه ولع غذا خوردن منجر به اضافه دریافت انرژی و درنهایت چاقی می شود.

اصول تغذیه در پیشگیری از بیماری ‌‌(COVID-19)

با تغذیه صحیح و تقویت سیستم ایمنی می‌توان به پشگیری از ابتلای به بیماری کمک کرد. رعایت دستورات زیر در شرایط خاص به افزایش قدرت ایمنی بدن کمک می‌کند:

  • به منظور افزایش سطح ایمنی بدن روزانه از منابع ویتامین C شامل انواع میوه‌ها و سبزی‌ها  از جمله سبزی‌های برگ سبز مانند سبزی خوردن، انواع کلم، گل کلم ، گوجه فرنگی، جوانه گندم، انواع مرکبات، کیوی و دیگر میوه‌ها ی در دسترس استفاده کنید.
  • با توجه به این که پیاز خام حاوی ویتامین C است می توان به صورت روزانه همراه با غذا استفاده نمود.
  • در تهیه سوپ یا آش از شلغم که حاوی ویتامین C می‌باشد استفاده کنید.
  • با توجه به نقش ویتامین Aو E در تقویت سیستم ایمنی بدن ، روزانه از منابع غذایی این دو ویتامین که در صفحات قبل شرح داده شده استفاده کنید.
  • از خوردن غذاهای چرب و شور مانند انواع تنقلات شور، انواع کنسرو‌ها و انواع سوسیس و کالباس، غذاهای چرب و سرخ شده به دلیل تحریک سیستم ایمنی بدن خودداری کنید.
  • با مصرف منابع غذایی حاوی ویتامین D (ماهی‌های چرب، لبنیات و زرده تخم مرغ) به افزایش سطح ایمنی بدن کمک کنید.
  • جهت تقویت سیستم ایمنی بدن روزانه از منابع غذایی حاوی آهن و روی (جگر ، گوشت قرمز، مرغ  و ماهی، تخم مرغ، انواع سبزی، میوه ‌های تازه و خشک ، انواع مغزها و حبوبات) استفاده کنید.
  • روزانه از منابع غذایی ویتامین‌های گروه B مانند انواع سبزی‌های برگ سبز و میوه‌ها، شیر و لبنیات، انواع گوشت‌ها و زرده تخم مرغ، غلات سبوس دار، حبوبات مانند نخود و لوبیا، عدس باقلا و لپه و مغزها (پسته، گردو، فندق، بادام و بادام زمینی) جهت ارتقای سیستم ایمنی بدن استفاده کنید.
  • مصرف ۶ تا ۸ لیوان اب آشامیدنی سالم و یا سایر مایعات به صورت روزانه توصیه می‌شود. نوشیدن مایعات به اندازه کافی و فراوان به حفظ ایمنی بدن کمک می‌کند.
  • اجتناب از مصرف غذا در بیرون از منزل . غذاهای بیرون از منزل ممکن است با رعایت نکات بهداشتی دقیق تهیه

نشده و نمک و چربی اشباع و ترانس بالایی داشته باشد که سبب تضعیف سیستم ایمنی  بدن خواهد شد.

مولی امیرالمؤمنین علیه‌السلام می فرمایند : أنَا لِلمَریضِ الّذی یَشتَهی أرجی مِنِّی لِلصّحیحِ الّذی لایَشتَهی. من برای سلامتی مریضی که اشتها دارد امیدوارترم تا فرد سالمی که اشتها ندارد.  (جلوه‌های حکمت، ص۵٣٢) ) کلمه الإمام الحسن – علیه السلام -، صفحه ۴۶   المحاسن، جلد ۱، صفحه ۴۲۵  

تغذیه در دوران ابتلا به بیماری  (COVID-19)

تغذیه در دوران بیماری با تغذیه در زمان عادی متفاوت است در این دوره علاوه بر تامین نیازهای روزانه باید به تغییراتی که بر اثر بیماری در بدن ایجاد می‌شود توجه داشت. این تغییرات می‌تواند طیف وسیعی از تغییرات را شامل شود که شامل کاهش اشتها، کاهش حس بویایی و چشایی، عدم توانایی در جویدن و بلع، ضعف ناشی از بیماری، عدم رغبت به غذاهای خاص و تغییراتی دیگر بسته به شدت و مدت ابتلا به بیماری باشد. بنابراین در تغذیه بیماران باید وضعیت بیمار بررسی شده و متناسب با وضعیت بیمار برنامه غذایی او را تهیه کرد. اگر چه تنظیم رژیم غذایی بیمار بهتر است توسط کارشناس تغذیه و رژیم درمانی صورت گیرد ولی توصیه های کلی به بیماران می‌تواند به کسانی که به خدمات مشاوره تغذیه و رژیم درمانی دسترسی ندارند کمک کننده باشد. در این بخش توصیه های کلی در ارتباط با تغذیه بیماران مبتلا به (COVID-19) ارایه می‌شود.

بهترین رژیم غذایی توصیه شده برای بیماران مبتلا به (COVID-19) رژیم غذایی نرم و پر پروتئین با کالری بالا می‌باشد. البته این رژیم برای بیمارانی است که توانایی جویدن و بلع را دارند و برای بیماران بد حال از رژیم‌های غذایی خاص استفاده می‌شود.

به طور کلی نوشیدن مایعات کافی، گامی مؤثر در کنترل بیماری است. استفاده از آب، آبمیوه‌ها، چای و انواع سوپ‌ها همزمان

با شروع علائم توصیه می‌شود هضم ترکیبات مایع نیاز به انرژی کمتری دارد، در نتیجه بدن انرژی کافی برای مقابله با بیماری

را خواهد داشت. مایعات به رقیق شدن ترشحات و دفع سموم کمک می‌کنند و باعث تسکین گلودرد می‌شود. از دیگر ترکیبات

مهم در مقابله با این بیماری می‌توان به دریافت کافی ریز مغذی‌های موثر در سیستم ایمنی از قبیل ویتامین C، ویتامین B6،E ،D ، روی، منیزیم، سلنیم و امگا ۳ به ویژه از منابع غذایی غنی از این ترکیبات اشاره کرد. به عنوان نمونه سلول‌های سیستم ایمنی غنی از ویتامین C بوده و در شرایط استرس دستیابی ویتامین C به سلولهای درگیر افزایش می‌یابد که خود توجیه کننده افزایش نیاز به ویتامین C در شرایط بیماری و التهاب است. متخصصان معتقدند ویتامین C نقش مهمی را در تقویت سیستم ایمنی و پیشگیری  و کنترل بیماری عهده دار است.

توصیهها:

  • رعایت تنوع و تعادل در برنامه غذایی و استفاده از همه۶ گروه غذایی شامل گروه نان و غلات با تاکید بر غلات و نان‌های سبوس دار، انواع جوانه‌ها و گروه میوه‌ها با تاکید بر مصرف انواع مختلف میوه‌ها، گروه سبزی‌ها با تاکید بر مصرف انواع آن‌ها با رنگ‌های متفاوت و به ویژه خانواده کلم، گروه گوشت‌ها با تاکید بر تخم مرغ، مرغ، ماهی، گروه حبوبات و مغزهابا تاکید بر مصرف روزانه حبوبات و گروه شیر و لبنیات با تاکید بر مصرف لبنیات کم چرب.
  • مصرف منظم وعدهای اصلی غذایی و میان وعده در طی روز با تاکید بر صرف صبحانه.
  • در وعده صبحانه از تخم مرغ، شیرکم چرب و پنیرکم چرب و کم نمک، نان و غلات سبوس‌دار و میوه و سبزی استفاده شود.
  • مصرف منظم صبحانه کامل در تقویت سیستم ایمنی نقش دارد.
  • تامین پروتئین مورد نیاز روزانه به ویژه از طریق تخم مرغ و گوشت سفید و حبوبات.
  • مرغ و تخم مرغ منبع خوبی از عنصر روی و پروتئین می باشد مصرف کافی و روزانه منابع روی و پروتئین در تقویت سیستم ایمنی  بسیار اهمیت دارد.
  • دریافت مکمل‌های توصیه شده از قبیل ویتامین D براساس پروتکل‌های ابلاغی وزارت بهداشت برای گروه‌های سنی مختلف صورت گیرد.
  • استفاده از منابع غذایی حاوی آهن همانند انواع گوشت و حبوبات.
  • از حبوبات همراه منابع غذایی ویتامین C مانند نارنج و آبلیموی تازه به منظور جذب بهتر آهن می‌توان استفاده کرد.
  • استفاده از منابع غذایی ویتامین B6 همچون تخم مرغ، مرغ، ماهی، قارچ، حبوبات و آجیل ها می‌تواند در تقویت سیستم ایمنی نقش داشته باشد. ویتامین B6 در متابولیسم پروتئین نیز نقش دارد.
  • مصرف غذا به صورت کاملا پخته باشد. به خصوص در مورد گوشت‌ها، مرغ، ماکیان، ماهی ها و تخم مرغ توجه کنید که کاملا و به خوبی پخته شده باشد.
  • مصرف سوپ به منظور دریافت سبزیجات، غلات کامل (مانند بلغور گندم و جو) و مایعات. در تهیه سوپ می‌توان از منابع پیش ساز ویتامین A (هویج، گوجه فرنگی و کدو حلوایی) و همچنین از انواع سبزیجات برگ سبز نظیر تره، جعفری، اسفناج و گشنیز و نیز از سبزیجاتی مثل کلم بروکلی و پیاز به علت داشتن ترکیبات گوگردی و جوانه‌ها به دلیل داشتن انواع ویتامین‌های B و همچنین از تکه‌های سینه مرغ استفاده نمود.
  • مصرف مایعات گرم فراوان نظیر آب جوش و چای کم رنگ ، شیر کم چرب ، مصرف میوه و سبزی تازه، استفاده از تمام زیر گروه‌های میوه‌ها به دلیل داشتن پیش ساز ویتامین A و ویتامین C و استفاده از تمام زیر گروه‌های سبزی‌جات مشتمل بر سبزیجات زرد، قرمز، نارنجی و سبز رنگ خوب شسته و ضد عفونی شده. سبزی‌جات‌ به دلیل داشتن پیش ساز ویتامین A ، اسید فولیک و دارا بودن ویتامین C و رنگ دانه‌های فراوان سبب ارتقای سیستم ایمنی می‌گردند.
  • مصرف انواع مرکبات  )پرتقال و نارنگی و لیمو ترش، لیمو شیرین و نارنج) بصورت منظم و روزانه حداقل دو عدد در روز. مرکبات حاوی ویتامین C هستند که نقش مهمی در تقویت سیستم ایمنی دارند.
  • مصرف غلات کامل )سبوس دار) مانند نان‌های سبوس دار. غلات کامل حاوی ویتامین‌های گروه B و سلنیوم هستند که می‌تواند به تقویت سیستم ایمنی کمک کنند.
  • مصرف شیر و لبنیات (کم چرب) و ترجیحا پروبیوتیک به مقدار حداقل دو لیوان در روز. این گروه منبع خوبی از ویتامینB2   و    B12هستند که در سیستم ایمنی نقش دارند.
  • استفاده منظم از ماست‌های پروبیوتیک. این مواد در سلامت دستگاه گوارش و ممانعت از رشد و تکثیر انواع میکروب‌ها نقش دارند به علاوه ماست منبع خوبی از پروتیین و روی می‌باشد.
  • مصرف انواع ماهی حداقل دو بار در هفته.  ماهی ها حاوی چربی‌های امگا ۳ و سلنیوم  هستند که نقش مهمی در تقویت سیستم ایمنی دارد.
  • استفاده ازانواع روغن مایع  )گیاهی(  نظیر روغن کانولا، کنجد، ذرت ، آفتابگردان ، سویا و روغن زیتون در پخت غذا و به همراه سالاد. این مواد نیز حاوی امگا ۳ هستند و توصیه می‌شود که در محدوده انرژی مورد نیاز مصرف شوند. بطور کلی ۲۵ تا ۳۰% انرژی مورد نیاز روزانه باید از چربی و روغن تامین شود. مصرف زیاد روغن و چربی علاوه بر اضافه وزن و چاقی احتمال ابتلا به بیماری های قلبی و عروقی را افزایش می دهد. روغن‌های مایع گیاهی حاوی ویتامینE   نیز هستند که در تقویت سیستم ایمنی نقش دارد.
  • گنجاندن انواع آجیل و مغز‌های بی‌نمک یا کم نمک در برنامه غذایی  و بعنوان میان وعده برای تقویت سیستم ایمنی مناسب است. آجیل‌ها منبع خوبی از ویتامین E و روی و سلنیوم می‌باشند. البته لازم به ذکر است که نباید درمصرف آن‌ها زیاده روی نمود چون حاوی مقادیر زیادی چربی هستند و موجب اضافه وزن و چاقی می شوند.
  • از مصرف زیاد فست فودها، گوشت‌های فرآوری شده و غذاهای سرخ شده اجتناب کنید چرا که این مواد غذایی حاوی نمک زیاد، اسیدهای چرب ترانس و اشباع بوده و برای سلامتی و عملکرد سیستم ایمنی نامطلوب هستند.
  • گرچه بعضی مواد غذایی مانند سیر و زنجبیل به واسطه وجود فیتو کمیکال‌ها در تقویت سیستم ایمنی نقش دارند  اما بزرگنمایی خاصیت آن‌ها و مصرف بی رویه آنها توصیه نمی‌شود.
  • از مصرف نوشابه‌ها و نوشیدنی‌های شیرین شده با شکر و مصرف قند ساده اجتناب کنید چرا که با تضعیف عملکرد سیستم ایمنی همراه است. در کل باید مصرف قند و شکر کاهش داده شده و از شیرین کننده های طبیعی مانند عسل که هم خاصیت تقویت سیستم ایمنی دارد و هم در مهار سرفه موثر است و یا مویز (کشمش قرمز) که خاصیت ضد التهابی دارد در حد متعادل استفاده کرد.
  • مولی امیرالمؤمنین علیه‌السلام می فرمایند : اَلعَسَلُ شِفاءٌ مِن کُلِّ داءٍ وَلا داءَ فیهِ. عسل شفاى هر بیمارى اى است و هیچ بیمارى در آن نیست.  (مکارم الأخلاق، ص ۱۶۶)

تغذیه در دوران نقاهت پس از ابتلا به بیماری  (COVID-19)

در دوره بیماری اشتهای بیمار کاهش پیدا کرده و نیاز بدن به مواد مغذی افزایش می‌باید  به همین علت ممکن است فرد دچار سوء تغذیه شود ولی در دوران نقاهت اشتها افزایش یافته و فرصت جبران کمبودها مهیا می‌شود و می‌توان با یک برنامه مناسب نیازهای فرد در دوران نقاهت پس از بیماری را تامین کرد.

نکات ذیل در تغذیه افرادی که در دوران نقاهت پس از ابتلا به بیماری  (COVID-19) هستند باید رعایت شود:

  • تامین مقادیر زیاد مایعات مانند آب سالم، آب میوه طبیعی، آب سبزی‌های تازه، چای کم رنگ به میزان حد اقل ۸ لیوان در روز.
  • مصرف سوپ داغ و آش‌های سبک و غیر نفاخ
  • مصرف روزانه میوه و سبزی تازه
  • استفاده از منابع غذایی ویتامین  Aو ویتامین C
  • استفاده از منابع غذایی حاوی پروتئین، روی، آهن، سلنیم که تقویت کننده سیستم ایمنی است.
  • استفاده از روغن‌های گیاهی مایع به جای روغن‌های حیوانی
  • استفاده متعادل از عسل همراه با مایعات گرم برای تقویت سیستم ایمنی و مهار سرفه
  • استفاده از زردچوبه در تهیه غذا به علت خاصیت ضد التهابی
  • اضافه کردن سیر، پیاز و زنجبیل در حد متعادل به غذا جهت تقویت سیستم ایمنی
  • ·          استفاده از زنجبیل و موز برای کسانی که حالت تهوع دارند
  • مصرف منظم تمام وعده‌های اصلی غذایی به خصوص صبحانه و دو تا سه میان وعده در روز جهت تامین انرژی کافی برای فرد

محدودیت های غذایی که باید برای افرادی که در دوران نقاهت پس از ابتلا به بیماری  (COVID-19) هستند رعایت شود:

  • پرهیز از غذاهای سنگین مثل ماکارونی ، سوسیس و کالباس
  • محدود کردن غذاهای چرب و سرخ شده
  • محدود کردن فست فودها
  • ممنوعیت استفاده از ترشی و سرکه که سبب خشکی و تحریک دستگاه تنفس می‌شود
  • محدودیت مصرف نمک، شورها و غذاهای کنسروی
  • محدودیت مصرف فلفل ، انواع سس تند و خردل
  • محدودیت مصرف قند و شکر ، نوشابه های گازدار ، آب میوه های صنعتی دارای قند افزوده ، شربت های شیرین و شیرینی‌ها
  • محدود کردن نوشیدنی‌های تند و محرک مثل قهوه، چای غلیظ و نسکافه
  • محدودیت استفاده از چربی های حیوانی مثل کره ، خامه و سرشیر
  • ·          مصرف نکردن روغن حیوانی ، پیه و دنبه

راهنمای نگهداری و آماده سازی مواد غذایی برای پیشگیری از بیماری  (COVID-19)

نگهداری و آماده سازی بهداشتی مواد غذایی در کنار رعایت بهداشت فردی و بهداشت محیط از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است چرا که خوردن و آشامیدن مواد غذایی یکی از راه‌های مهمی است که می‌تواند باعث ورود عوامل بیماری‌زا به بدن شود. در این قسمت نکات اصلی مربوط به رعایت بهداشت در  نگهداری و آماده سازی مواد غذایی برای پیشگیری از بیماری  (COVID-19) توضیح داده شده است:

رعایت نظافت در هنگام کار با مواد غذایی:

  • استفاده از ماسک‌های دهان جهت افرادی که ممکن است در حین فرآوری و تهیه و توزیع غذا دچار عطسه و یا سرفه شوند ضروری است.
  • دست‌ها مهم‌ترین راه جهت انتقال میکرو ارگانیسم‌های خطرناک (باکتری‌ها، ویروس‌ها) از مکانی به مکان دیگر هستند. استفاده از دستکش‌های یک بار مصرف در هنگام  آماده سازی ، طبخ و توزیع غذا برای پیشگیری از انتقال ویروس کرونا  ضروری است.
  • در صورت ابتلا به بیماری ۴۸ ساعت پس از پایان یافتن علائم بیماری از آماده سازی و تهیه مواد غذایی خودداری شود. اگر با وجود بیمار بودن، مجبور به تهیه غذا هستید، دستان خود را در ابتدای کار و به صورت مکرر در طول تهیه  و توزیع غذا با آب و صابون بشویید.
  • ویروس کرونا روی دست، پارچه‌های تنظیف و تجهیزات آشپزخانه، به ویژه تخته برش باقی می‌مانند و کوچکترین تماس می‌تواند آن‌ها را به مواد غذایی منتقل نماید بنابر این :

پیش از تماس با مواد غذایی و در طول آماده سازی مواد خام حیوانی (شیر خام و گوشت، مرغ، ماهی یا سایر فرآورده‌های حیوانی) برای جلوگیری از آلودگی سایر مواد غذایی ضروری است دست‌های خود را کاملا بشویید .

تمام سطوح و تجهیز اتی که جهت آماده سازی مواد غذایی به کار می‌روند را شستشو و گندزدایی نمائید. مهم است که بین “تمیز کردن” و “ضد عفونی کردن” تمایز قائل شوید. “تمیز کردن” فرآیند فیزیکی حذف خرده‌های غذا می‌باشد. “ضد عفونی کردن” فرآیند گندزدایی یا نابودی میکروب‌ها / ویروس‌ها است.  پارچه‌ها و حوله‌ها تمیز نگه داشته و روزانه تعویض شوند. استفاده از اسفنج برای تمیز کردن توصیه نمی‌شود. برای تمیز کردن ظروف و سطوح از پارچه‌های جداگانه استفاده نمائید تا از منتشر شدن میکروب‌ها / ویروس‌ها جلوگیری شود.

عدم تماس غذاهای خام  با غذاهای پخته:

آلودگی متقاطع” واژه‌ای است که به منظور توصیف انتقال میکروب‌ها / ویروس‌ها از غذای خام به غذای پخته استفاده می‌شود.

  • در هنگام خرید گوشت قرمز، گوشت ماکیان و غذاهای دریایی، آنها را از سایر اقلام خریداری شده جدا نگهدارید.
  • در زمان کارکردن با مواد غذایی خام (گوشت قرمز، ماکیان و غذاهای دریایی) از ظروف و تجهیزات جداگانه  مانند تخته و چاقو برای خرد کردن گوشت خام و مواد غذایی پخته استفاده شود.
  • ظروفی را که برای غذاهای خام استفاده نموده  اید با آب گرم و مایع ظرفشویی تمیز بشویید.
  • به هنگام طعم دار کردن گوشت خام نباید مایعاتی که گوشت خام در آن خوابانده شده را پس از پخته شدن و هنگام مصرف گوشت به آن اضافه کرد .
  • از ذبح و تهیه یا مصرف گوشت حیوانات وحشی یا حیوانات اهلی  مشکوک به بیماری پرهیز کنید.  
  • از خریدن مواد غذایی فله ای و یا بدون بسته بندی خودداری کنید.
  • امکان انتقال کرونا ویروس از طریق بسته های مواد غذایی وجود دارد. توصیه می گردد قبل از مصرف انواع لبنیات ، انواع کنسرو ها و غذاهای آماده ، بطری آب های آشامیدنی، نوشیدنی ها  و سایر محصولات غذایی بسته بندی شده شسته و ضدعفونی شود.

پخت کامل غذا‌ها:

  • پخت مناسب مواد غذایی می تواند تقریبا تمام میکروارگانیسمهای خطرناک را نابود کند. پخت غذا تا دمای  70درجه سانتیگراد سبب اطمینان از ایمن بودن غذا برای مصرف می شود. ویروس کرونا به دمای معمولی پخت (۷۰ درجه) حساس است . در این دما تعداد زیادی از میکروارگانیسمها در مدت۳۰ثانیه از بین می رود.
  • معمولا مرکز یک قطعه گوشت کامل، استریل می باشد چون بیشتر میکرو ارگانیسم ها در سطح لایه خارجی گوشت قرار دارند اما در گوشت چرخ شده میکرو ارگانیسم ها هم در سطح لایه خارجی و هم در قسمتهای داخل آن وجود دارند.
  •  از مصرف تخم مرغ، گوشت قرمز، مرغ و ماهی خام و کامل پخته نشده اجتناب کنید. شیر را  هم قبل از مصرف بجوشانید.
  • در مورد گوشت قرمز و ماکیان، اطمینان یابید که رنگ عصاره آنها شفاف باشد و نه صورتی.
  • غذاهایی مانند سوپ و انواع خور شت را تا دمای جوش حرارت دهید تا مطمئن شوید دمای آن به  70درجه سانتیگراد رسیده است سپس در آن دما حداقل به مدت  1دقیقه جوشانده شوند.
  • غذاهای پخته را برای استفاده مجدد، به اندازه ای که کاملا داغ شوند حرارت دهید.

پخت و پز ایمن در مایکروویو:

  • مایکروویوها غذا را به صورت غیر یکنواخت می پزند و برخی از قسمت های غذا که نقاط سرد گفته می شوند حرارت کافی نمی بینند  و در این نقاط ممکن است  ویروس ها همچنان زنده بمانند. بنابراین اطمینان حاصل کنید که غذای پخته شده در مایکروویو به طور کامل به دمای ایمن( ۷۰ درجه ) رسیده و همه قسمت های آن بخوبی داغ شده است.
  • برخی از ظروف پلاستیکی در مواجهه با گرما از خود مواد شیمیایی سمی آزاد می کنند، بنابراین نباید از آنها برای گرم کردن مواد غذایی در مایکروویو استفاده نمود.

نگهداری غذاها در دمای مناسب:

  • با نگهداری غذا در دمای کمتر از۵ درجه سانتی گراد و یا دمای بیشتر از ۶۰درجه سانتی گراد رشد میکروارگانیسمها کاهش یافته یا متوقف می گردد. ویروس کرونا در شرایط انجماد بسیار پایدار است و در دمای منفی ۲۰ درجه سانتی گراد تا دو سال می تواند زنده بماند. ویروس کرونا، ویروس سارس( SARS )و مرس(MERS) براساس میزان دما، رطوبت و نور ماندگاری متفاوتی دارند. در دمای یخچال (۴ درجه سانتیگراد) ویروس کرونا می تواند تا ۷۲ ساعت زنده بماند. با توجه به اینکه ویروس کرونا در دمای پایین و فریزر نیز پایدار است ، رعایت اصول بهداشت و ایمنی مواد غذایی می تواند از انتقال آن از طریق غذا پیشگیری کند.
  • غذای پخته را بیش از دو ساعت در دمای اتاق نگهداری نکنید. غذای پخته و فساد پذیر را بلافاصله (ترجیحا تا کمتر از۵ درجه سانتیگراد) سرد کنید.
  • باقیمانده غذا را بلافاصله سرد و سپس نگهداری کنید و از نگهداری غذا به مدت طولانی حتی درون یخچال اجتناب ورزید. باقیمانده غذا نباید بیش از  3روز در یخچال باقی بماند و نباید بیش از یکبار مجددا گرم شود.
  •  یخ زدایی مواد غذایی را در دمای اتاق انجام ندهید . یخ زدایی غذا را در دمای یخچال و یا سایر مکان های سرد انجام دهید.

استفاده از آب سالم و مواد خام سالم برای تهیه غذا:

برای شستشوی دستها، ظروف و تجهیزات مورد استفاده برای پختن و خوردن غذا و شستشوی میوه و سبزیها و تهیه نوشیدنی و یخ باید از آب سالم استفاده شود.

  • در صورتی که آب مورد استفاده سالم نباشد از روشهای سالم سازی آب ( جوشاندن ، افزودن ۳-۵ قطره کلر به ازاء هر یک لیتر آب ) استفاده کنید.
  • غوطه وری سبزی ها و میوه ها در آب نمک / سرکه به عنوان یک ترکیب بی ضرر برای خروج سموم آفت کش بسیار مفید است، توصیه می شود میوه ها و سبزی ها قبل از مصرف حدود ۱۰ دقیقه در آب نمک غوطه ور شود میوه ها عموما نیازی به انگل زدایی و ضد عفونی ندارند و پس از مرحله غوطه وری در آب نمک / سرکه کافی است با آب ساده شسته شوند اما سبزی ها نیاز به انگل زدایی دارند روش ۴ مرحله ای مطابق با دستور عمل  وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی به شرح زیر باید اجرا شود:
  • جهت ضد عفونی ‌کردن سبزی ها/ میوه ابتدا دست ‌های خود را به‌ صورت صحیح با آب ‌و صابون بشویید، سپس به ‌ترتیب زیر عمل کنید:
  • مرحله اول، پاک ‌سازی اولیه است. در این مرحله، تمام برگهای زرد، چوب ها و گل‌ و‌لای احتمالی از سبزی جدا کنید و سپس سبزی را در آب خالص قرار دهید تا گل و لای آن جدا  و ته نشین شود. به آرامی سبزی از آب خارج کنید.
  • مرحله دوم، انگل ‌زدایی است ، در یک ظرف آب، به ازاء هر لیتر آن، بین ۲ تا ۴ قطره مایع ظرفشویی بریزید. غوطه ور نمودن  سبزی ها به مدت سه تا پنج دقیقه در کفاب موجب جذب ماده شوینده در سبزی و یا سرطان زایی آن نمی شود. این کار باعث می‌شود که تخم و کیست انگل ها لیز و لزج شود و به سطح آب بیاید. در این مرحله از شست‌ و شو، باید آب روی سبزی را به آرامی تخلیه و سپس سبزی‌ را از درون ظرف خارج کنید.
  • مرحله سوم، میکروب زدایی/ویروس زدایی . مقداری از محلولهای ضدعفونی‌کننده حسب دستور روی کالاهای ضدعفونی کننده ای که از داروخانه یا سوپر مارکت خریداری می کنید، در آب افزوده تا محلول ضدعفونی کننده بدست آید. یا نصف قاشق چای خوری پودر پرکلرین در پنج لیتر آب حل کنید و سپس سبزی انگل زدایی شده از مرحله دوم را برای مدت ۵ دقیقه در این محلول ضدعفونی کننده قرار داده تا میکروب /ویروس های آن از بین برود.

توجه اگر پودر پر کلرین هم در دسترس نباشد می توان از ۲ قاشق مربا خوری  یا ۴ قاشق چای خوری مایع سفید کننده یا وایتکس (هیپو کلریت ۵ درصد) در پنج لیتر آب به عنوان محلول ضدعفونی کننده برای سبزی استفاده کرد.

  • مرحله چهارم ، آبکشی ساده است تا اثر مواد شیمیایی ( پودر پرکلرین یا وایتکس و …)که در مرحله سوم (میکروب زدایی ) سبزی در آن غوطه ور شده بود، کاملا از بین برود. سبزی ها را با آب ساده خوب شستشو دهید تا اثری از کلر باقی نماند.

نکات کلیدی :پس از شیوع ویروس کرونا رعایت بهداشت فردی به خصوص در رابطه با اقلام خوراکی بیش از پیش باید مورد توجه قرار گیرد. توصیه می‌شود برای مصرف سبزی و میوه و نان با توجه به وضعیت بحرانی و شیوع ویروس کرونا موارد زیر در نظر گرفته شود:

الف) سبزی و میوه

  •  میوه و سبزی هایی را که ظاهری سالم و بدون پوسیدگی دارند، برای خرید انتخاب کنید. از قراردادن میوه و سبزی نشسته در یخچال بپرهیزید. کلیه مراحل سالم سازی ( پاک زدایی، انگل زدایی و میکروب/ویروس زدایی و شستشو با آب خالص ) باید رعایت شده و سپس مصرف شوند .
  • تا حد امکان از مصرف میوه با پوست خودداری کنید. برخی سبزی هایی که قابل پوست گیری اند مانند خیار کدو، بادمجان ، هویج و …. را نیز پوست گیری و مصرف کنید.
  • پس از خرد کردن میوه و سبزی آنها را در ظروف دربسته در یخچال قرار دهید.
  • آلودگی  احتمالی ویروس کرونا در سبزی خو رشتی ، به دلیل طبخ و در اثر حرارت از بین می‌رود.
  • علی رغم شیوع ویروس کرونا  امکان فریزر کردن باقلا، کنگر و نخود فرنگی و انواع سبزی ها و مواد خوراکی دیگر وجود دارد به شرط اینکه  دست ها را بدقت با آب و صابون شسته شده و در شرایط کاملا استریل ظروف آماده سازی و بسته بندی هم شسته و ضدعفونی شوند.  
  •  در موقع مصرف سبزی های فریز شده با دست های کاملا تمیز کیسه فریزر را جدا کنید و سبزی فریز شده را مستقیما در قابلمه با آب جوش یا ماهی تابه گرم شده قرار دهید . حرارت منجر به نابودی ویروس احتمالی خواهد شد. بلافاصله پس از جدا کردن کیسه فریزر دست ها و بشقابی که بسته سبزی فریز شده را در آن قرار داده اید را با آب و مایع ظرفشویی بشویید و کیسه فریز را در سطل زباله درب دار بیندازید.
  • هرگز سبزی هایی که یخ زده است را در یخچال قرار ندهید تا ابتدا یخ ان آب شود بعد طبخ را انجام دهید پختن سبزی بلافاصله پس از خروج از فریزر ضمن اینکه  موجب حفظ مواد مغذی سبزی می شود از انتشار احتمالی ویروس که ممکن است در زمان آماده سازی و بسته بندی باعث آلوده شدن سبزی شده باشد جلوگیری می کند .

ب) نان:.یکی از پرمصرف ترین اقلام اساسی غذایی که تقریبا همه‌ اقشار جامعه آن ‌را روزانه مصرف می کنند “نان” است. با توجه به این موضوع که در کشور ما فرایند عرضه نان غالبا به صورت سنتی انجام می‌شود به همان میزان احتمال آلوده شدن نان به “ویروس کرونا” نیز وجود دارد که با رعایت اصول بهداشتی هنگام تهیه نان می توان از انتقال “ویروس کرونا” پیشگیری کرد.

  • در ایران نان به دو صورت صنعتی و سنتی عرضه می شود. نان های صنعتی یا نان های حجیم در کارخانه های  صنعتی تهیه و به بازار عرضه می شوند . تهیه مواد اولیه و افزودنی هایی نظیر میزان نمک و  مایه خمیر و بسته بندی نان با دقت و نظارت و شرایط بهداشتی انجام می شوند. پس از خرید این نوع نان ها، با ضد عفونی کردن پلاستیک آن یا دور انداختن پلاستیک حمل آن می توان از آلوده نبودن آن به ویروس، اطمینان نسبی داشت.
  • نان های سنتی که در نانوایی های سنتی تهیه و عرضه می شوند، درصورت عدم رعایت نکات بهداشتی می توانند عامل انتقال ویروس و بروز بیماری باشند.
  • در نانوانی های سنتی (سنگک ، بربری، تافتون و لواش) خمیر نان تحت هر شرایطی تهیه شود هنگامی که در تنور پخت قرار می گیرد هر گونه آلودگی ویروسی در آن در اثر حرارت از بین می رود و نانی که از تنور خارج می شود عاری از آلودگی به ویروس کرونا می باشد. اما باید از پهن کردن نان برای خنک شدن در میز نانوایی جداً خود داری کنید، از بریدن و خرد کردن نان توسط چاقو و برس های عمومی که معمولاً در نانوایی ها وجود دارد هم پرهیز کنید.
  • نان داغ را ابتدا در پارچه ای نخی سپس  در نایلون قرار داده و  پس از خارج کردن نان ، نایلون را دور بیندازید اگر شرایط بهداشتی انتقال نان از نانوایی تا منزل به خوبی رعایت شود، مشکلی نخواهد داشت .
  • نان قابلیت شستشو و ضد عفونی کردن ندارد و درجه حرارت پائین حتی فریز کردن در فریزر ویروس های موجود در نان را از بین نمی برد. ، تنها راه حل، حرارت دادن مجدد آن در منزل قبل از مصرف است. نابودی ویروس کرونا با فریزکردن نان از نظر علمی ثابت نشده است. ویروس کرونا به سرما مقاوم و نسبت به گرما حساسیت دارد، به همین دلیل یکی از راه‌ های از بین بردن این ویروس حرارت دادن آن است.
  •  استفاده از توسترهای برقی و گازی و استفاده از ماکروویو و در صورت عدم دسترسی به آنها، استفاده از ماهی تابه و قابلمه جهت حرارت دادن و گرم کردن نان توصیه می شود.

تغذیه و سلامت زنان

زنان به علت شرایط فیزیولوژیکی خاص، نیاز به توجهات تغذیه ای ویژه ای دارند . در بسیاری از موارد با مراقبتهای تغذیه ای پیشگیرانه و به موقع می توان  عوامل خطر تغذیه ای را محدود و از بیماریهای غیرواگیر شایع در این جنس پیشگیری نموده یا آن را به تعویق انداخت.

در زنان به علت تغییرات هورمونی ماهانه، تغییراتی در تخمدانها و رحم ایجاد می شود که این اعضاء را برای باروری تخمک آماده می سازند. در سنین باروری تغییراتی در خلق و خو و وضعیت عمومی ایجاد می شود. شایعترین علامتهای این دوران عبارت است از هیجان، افسردگی، تغییرات خلق، خستگی، افزایش وزن، ادم، درد سینه، گرفتگی های عضلانی و درد پشت که مجموعا” Premenstrual Syndrom را تشکیل می دهند و از ۷ الی ۱۰ روز پیش از قائدگی  شروع شده و تا زمان قائدگی افزایش پیدا می کند. بهبود وضعیت تغذیه و کاهش استرس می تواند به کم شدن علائم کمک کند. در این خصوص در مبحث تغذیه نوجوانان و مدارس پرداخته شده است.

در سنین آخر میانسالی نیز زنان نیاز به توجهات خاص تغذیه ای دارند. به علت افت هورمون استروژن که به میزان ۶۰% در حدود ۵۰ سالگی اتفاق می افتد (سن یائسگی)، علائم وازوموتور مانندگرگرفتگی بروز می کند. کاهش توده استخوانی ، افزایش کلسترول تام و LDL و کاهش HDl از عوارض این دوره است.

مصرف غذاهای برپایه گیاهی که حاوی فیبر محلول و فیتواستروژن ها هستند از جمله غلات کامل مانند نان های سبوس دار، سبزی ها و میوه ها، حبوبات، سویا برای کنترل علائم منوپوز توصیه می شود.

مصرف منابع کلسیم و ویتامین D، ویتامین k، منیزیم برای حفاظت از سلامت استخوان ضروری است. بیماری قلبی، سرطان و سکته از بیماریهای شایعی هستند که در زنان منجر به مرگ می شوند. افزایش وزن و مصرف غذاهای چرب عامل خطر برای بیماری های قلبی و برخی از سرطان ها مانند سرطان سینه هستند.

در نهایت داشتن رژیم غذایی متعادل و مغذی(حاوی ریز مغذیها به میزان کافی) و کم چرب کلید تغذیه سالم برای زنان میانسال است.

فعالیت بدنی با تاکید بر ورزشهای هوازی، استقامتی و تمرینات تحمل کننده وزن نقش محافظتی برای استخوان، قلب و عروق و روان دارد. توجه داشته باشید که ورزش باید متناسب با وضعیت قلب و عروق فرد باشد.

دفتر بهبود تغذیه جامعه- وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی

فلسفه ازدواج در اسلام

مقدمه

«و من آیاته ان خلق لکم من انفسکم ازواجا لتسکنوا الیها و جعل بینکم موده و رحمه ان فی ذلک لآیات لقوم یتفکرون.»(روم:۲۱)

ازدواج نخستین سنگ بنای تشکیل خانواده و بالطبع، جامعه و اجتماع است و میزان اندیشه و تدبر در آن در میزان پیشرفت یا انحطاط و صعود یا سقوط جامعه تاثیر دارد. ازدواج دارای آثار و نتایج بسیاری است; از جمله: ارضای غریزه جنسی، تولید و بقای نسل، تکمیل و تکامل انسان، آرامش و سکون، پاک دامنی و عفاف و نتایج متعدد دیگر.

از این رو، اسلام – به عنوان یک مکتب آسمانی – آن را نه تنها کاری محبوب و مقدس دانسته، بلکه جوانان را مؤکدا بدان توصیه کرده است. هر ازدواجی دارای اهداف خاص خود است، ولی در این میان، برخی از اهداف کم ارج و کم اهمیت و در نتیجه، ناپایدارند و نمی توانند برای همیشه و یا حتی مدتی دراز خوشبختی زوجین را تضمین کنند. برخی نیز ارجمند، مهم و در نتیجه پایدارند. بنابراین، شایسته است ازدواج با توجه به این اهداف در نظر گرفته شود.

ازدواج از این نظر که عاملی برای نجات از آلودگی، موجبی برای نجات از تنهایی و سببی برای بقای نسل است، خودداری از آن همیشه سبب ایجاد بی تعادلی، نابهنجاری رفتاری و زمانی هم فساد شخصیت و حتی بیماری جسمی می گردد. بنابراین، بهترین و بالاترین نعمت ها برای هر زن و مرد از نظر اسلام تشکیل خانواده است.

گمان نمی رود از بین مکاتب و مذاهب، هیچ مذهبی به اندازه اسلام درباره ازدواج بحث کرده باشد. ازدواج از نظر اسلام امری مستحب، مورد تاکید و از سنن انبیا علیهم السلام معرفی شده و جوانی که بدان تن دهد در حقیقت، همگام با آفرینش و سعادتمند است.

ازدواج از نظر اسلام پیمان مقدسی است که برقراری آن بر اساس مقررات، آداب و رسوم، تشریفات، سنن و قوانین خاصی صورت می گیرد.

معمولا می گویند که خانواده مسؤول بسیاری از عیوب و بدبختی های جامعه است. این مطلب قابل قبول است، ولی در عبارتی گویاتر و رساتر می گوییم: در واقع، عدم خانواده به معنای واقعی – کلمه است که مسؤول عیوب و بدبختی هاست و این اغلب بدان دلیل است که در تشکیل آن فکر و هدف ارزیابی شده وجود نداشته است.

بسیاری از جوانان با افکار از پیش ساخته و اندیشه های رؤیایی وارد زندگی زناشویی می شوند و می خواهند از راه تصادف و شانس، زمینه را برای داشتن یک کانون سالم پدید آورند، در حالی که تن دادن به ازدواج بدون هدف و روش سنجیده همانند قرار دادن اساس ساختمان بر روی زمینی سست و لرزان است که محلی برای زندگی اطمینان بخش نخواهد بود.

خانواده از قدیم الایام، مرکز هرگونه ثروت اجتماعی و کانونی برای تولید و پرورش شخصیت هاست، سرنوشت و حیات آن به سرنوشت و حیات جامعه بستگی دارد و نقش آن در وحدت و عظمت یک جامعه فوق العاده اساسی است. لذا، چنین مهمی را نمی توان به مسامحه و سهل انگاری نگریست. انسان در زندگی نیازهایی دارد که باید تامین شود و همان گونه که از نظر غذا و دوا و لباس و مسکن نیازمند است، از نظر غریزه جنسی و دیگر غرایز فکری و اخلاقی نیز نیازمند است.

در این مختصر، برآنیم تا در حد مقدور و به اختصار، در زمینه فلسفه و هدف از ازدواج سطوری را به رشته تحریر در آوریم و نیم نگاهی به این سنت مؤکد اسلامی از خلال برخی آیات، روایات و اقوال صاحب نظران بیفکنیم. اما بجاست پیش از شروع این بحث، با چند نکته آشنا شویم:

ازدواج چیست؟

ازدواج قراردادی رسمی برای پذیرش یک تعهد متقابل به منظور تشکیل زندگی خانوادگی است تا طرفین ازدواج در سایه آن، در خط سیر معین و شناخته شده ای از زندگی قرار گیرند. این قرارداد با رضایت و خواسته زن و شوهر و بر مبنای آزادی کامل دو طرف منعقد می گردد و در پرتو آن، روابطی بس نزدیک بین آن دو پدید می آید. این قرارداد، ارتباط و پیوند دوطرفه به وسیله الفاظ و عباراتی معین انجام می گیرد که آن را «عقد» یا پیمان ازدواج می نامیم.

معنا و مفهوم «عقد»

«عقد» از نظر لغت به معنای «گره زدن » و خود «گره » است و در اصطلاح، هر چیزی است که در سایه آن، رابطه ای میان دو فرد یا دو گروه ایجاد می شود.

در زبان ازدواج و زناشویی، «عقد» عبارت است از ایجاد پیوندی مشترک بین زن و شوهر که در سایه آن، حقوق ، تعهدات و مسؤولیت های دو جانبه پدید می آید. به دیگر سخن، «عقد» قراردادی به منظور مشارکت دو تن در زندگی خانوادگی وایجادنوعی روابطشرعی وقانونی است.

فلسفه و هدف از ازدواج

هدف از ازدواج هم برای مرد و هم برای زن، پاسخ مثبت دادن به سنت الهی و تولید نسل است. لذا، هر دو در این زمینه بر یک عقیده اند. فلسفه ازدواج براساس این دو مبنا ملاک دین و نجابت است. در نتیجه، هدف از ازدواج و تولید نسل، مقدس می گردد و هیچ یک از مادیات ملاکی برای آن به حساب نمی آید.

اصولا فلسفه خلقت زن و مرد (زوجیت) تولید مثل است، همان گونه که این زوجیت در سایر حیوانات و حتی گیاهان نیز وجود دارد. نکته اصلی که باید در ازدواج مورد توجه هر دو طرف باشد دین و کمال است. از این رو، از روایات نقل شده از پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و ائمه اطهار علیهم السلام چنین برمی آید که هر کس ممکن است به یکی از این

چهار دلیل ازدواج کند: ۱- پول; ۲- دین; ۳- زیبایی; ۴- شهرت و عنوان. بین این چهار هدف، دین از همه بالاتر و بهتر است.

اما به طور کلی، ضرورت های ایجاب کننده ازدواج عبارت است از:

الف – ضرورت های فردی;

ب – ضرورت های اجتماعی;

ج- ضرورت های مذهبی.

در ذیل، به تفصیل از این موارد بحث می کنیم:

الف – ضرورت های فردی

۱- پاسخ مثبت به فطرت: انسان به حکم فطرت، دارای غریزه جنسی است و طبیعت و فطرتش ایجاب می کند که رشد نماید، به سوی کمال برود و وقتی رشدیافت وبه درجه کمال رسیدارضا و اقناع شود.براین اساس،برای حفظ جان و تعادل نظامات روانی، ضروری است که آدمی به ازدواج تن دهد.

۲- موجبی برای بروز استعدادها: استعدادها برای بروز و تکامل خود نیازمند محیطی امن و آرامند. ازدواج برای جوان آرامش و آسایش ایجاد می کند، استعدادهای او را به حرکت درمی آورد و به او امکان می دهد که از آن به نیکی بهره برداری کند.

۳- موجب امنیت و آسایش: اصولا «بلوغ » یعنی شکوفایی غریزه، چه برای پسر و چه برای دختر که همراه بحران است. ازدواج این بحران را تسکین می دهد، برای جوان محیط امن و آرام ایجاد می نماید، در سایه وجود عواطف خانوادگی، روح سرکش او مهار می شود و موجباتی برای برخورداری او از نیروی فکری فراهم می شود.

۴- موجب نجات از تنهایی: به عقیده دانشمندان و فلاسفه، انسان موجودی مدنی الطبع و بالفطره اجتماعی است. از این رو، محتاج پناه و یاور و یاری دلدار است. ازدواج این فایده را دارد که آدمی را از تنهایی و اعتزال نجات دهد و همدلی در کنار او، در بستر او و در آغوش او قرار دهد تا وجودش راعین وجودخودبداندودرغم ودردش شریک باشد.

ب – ضرورت های اجتماعی

ازدواج هرچند از یک نظر ، مساله ای شخصی و خصوصی است، ولی از نگاهی دیگر، دارای جنبه و اهمیتی اجتماعی می باشد. بر این اساس، ازدواج از ارکان مدنیت و راهی مطمئن برای تامین آسایش جامعه و رفاه بشریت است. سود و زیان ازدواج تنها متوجه زوجین نیست، بلکه افراد اجتماع نیز به گونه ای از آن برخوردار می شوند.

بی تردید، ازدواج رابطه ای است که طرفین ربط را تا حد زیادی از بی بند و باری و روابط نامشروع و انحرافات اخلاقی و جنسی مصون می دارد. این موضوع به تناسب حال طرفین و محیط اجتماعی و امکان انجام سایر گناهان متفاوت است. هم چنین سایر جنبه های شخصی و اجتماعی نیز در این زمینه مؤثر می باشد که گاهی این عمل سبب مصونیت انسان از نیمی از گناهان و معاصی و گاهی بیش تر است. لذا، در بعضی از روایات ازدواج را وسیله حفظ نیمی از دین و برخی روایات، دو سوم دین بیان کرده اند. (1)

زندگی هر یک از زن و شوهر منقسم به دو قسم است:

۱- روابط داخلی و خانوادگی;

۲- روابط خارجی و اجتماعی.

بنابراین، زن صالح در خانواده وسیله تحقق سعادت مرد در نیمی از زندگانی او و مرد نیکوکار برای زن وسیله سعادت نیمی از روابط حیاتی اوست; زیرا ازدواج وسیله موفقیت هر یک از طرفین در مقدار زیادی از وظایف عبادی خواهد بود که در روایات ائمه اطهار علیهم السلام به نیمی از دین تعبیر شده است.

ج – ضرورت های مذهبی

ضرورت های مذهبی ازدواج از دوجنبه قابل بررسی اند: از جنبه آیات و از جنبه روایات.

۱- ازدواج در آیات: این سؤال همواره مطرح بوده است که چرا خداوند انسان ها و یا حیوانات و حتی گیاهان را زوج آفرید؟ فلسفه زوجیت انسان ها، گیاهان و حیوانات چیست؟ در پاسخ به این سؤال، به اجمال می توان گفت که فلسفه زوجیت در انسان ها به ازدواج بازمی گردد. اما پس از آن، این سؤال مطرح می گردد که آیا ازدواج فقط برای تامین غریزه جنسی است؟ آیا برای شروع مسائل اجتماعی است؟ آیا برای ایجاد انس میان دو زوج مخالف با هم است؟ در پاسخ باید گفت که خیر، هدف از ازدواج این مسائل نیست. فلسفه ازدواج چیز دیگری است و آن امتداد نسل، بقای آن و اتمام ترکیبات عاطفی زن و مرد به دلیل تولید مثل می باشد، همان گونه در برخی از آیات به این مطلب اشاره شده است:

خداوند در سوره نساء، آیه ۷ می فرماید: «یا ایها الناس اتقوا ربکم الذی خلقکم من نفس واحده و خلق منها زوجها و بث منهما رجالا و نساء کثیرا و اتقوا الله الذی تسائلون به و الارحام ان الله کان علیکم رقیبا»; ای مردم، بترسید از پروردگار خود که شما را از یک تن آفرید و از او جفتش را بیافرید و از آنان مردان و زنان بسیاری گسترانید و بترسید از خداوندی که از او و از ارحام پرسش می شود. خداوند بر شما نگاهبان است.

در آیه ۱۱ سوره شوری نیز می فرماید: «فاطر السموات و الارض جعل لکم من انفسکم ازواجا و من الانعام ازواجا یذرؤکم فیه لیس کمثله شی ء و هو السمیع البصیر»; او پدید آورنده آسمان ها و زمین است. برای شما از جفت خودتان همسرانی قرار داد و از جنس حیوانات نیز جفت هایی آفرید تا بر شما بیفزاید و نسل تکثیر پیدا کند. همانند او چیزی نیست. او شنوای بیناست.

۲- ازدواج در روایات:اسلام در این زمینه، دو دسته را مخاطب قرار داده است و ازدواج را به آن ها توصیه می کند:

۱- کسانی را که به قصد ارضای غریزه شهوت و محافظت از آلودگی ازدواج می کنند، ولی از پیدایش نسل جلوگیری می نمایند.

۲- کسانی را که علاوه بر ارضای غریزه شهوانی، قصد تشکیل خانواده نیز دارند و در نتیجه، خواهان نسل هستند. اما به طور کلی، دسته دوم بیش تر مورد خطاب اند; زیرا خانواده بدون فرزند در همان وصلت و گوشه حجله، بدون استمرار و دنباله خلاصه می شود.

نظر به وجود منافع و اهمیت های ازدواج است که اسلام آن را تایید کرده و ضرورت آن را در درجه اول اهمیت و مورد تاکید قرار داده است. ضرورت های ازدواج ازنظر اسلام به قرار ذیل است:

۱- محبوب ترین بنا: بنای تشکیل خانواده در اسلام محبوب است، تا آن جا که هیچ سازمان و بنایی نزد خدا محبوب تر از آن نیست. لذا، پیامبر گرامی اسلام صلی الله علیه و آله می فرمایند: «ما بنی بناء فی الاسلام احب الی الله من التزویج »; نزد خداوند هیچ بنایی محبوب تر از خانه ای نیست که از طریق ازدواج آباد گردد. (2)

۲- عامل حفظ پاک دامنی و کسب اخلاق نیک: ازدواج از نظر اسلام وسیله ای برای پاک دامنی و پاک دامن زیستن است. رسول خدا صلی الله علیه و آله به زیدبن حارثه فرمودند: ازدواج کن تا پاک دامن باشی (3) و در سخنی دیگر، فرمودند: مردان را زن دهید تا خدا اخلاقشان را نیکو، ارزاقشان را وسیع و جوانمردیشان را زیاد گرداند. (4) در روایتی دیگر، به زنی که گفته بود، دیگر ازدواج نخواهم کرد، فرمودند: «ازدواج برای حفظ عفاف لازم است.» (5)

۳- عامل تکمیل دین: ازدواج غیر از ایجاد نظم در زندگی، وسیله ای برای حفظ و تکمیل دین است. بدان دلیل، ازدواج تکمیل کننده ایمان است که به وسیله آن، بسیاری از گناهان از وجود آدمی ریشه کن می شود و راه برای سعادتمندی او از هر سو فراهم می گردد. لذا، رسول اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند: «من تزوج فقد احرز نصف دینه »; (6) هر کس ازدواج کند نیمی از دینش را باز یافته است. در جای دیگر، فرمودند: «ما من شاب تزوج فی حداثه سنه الا عج شیطانه یا ویله عصم منی ثلثی دینه »; (7) هر کس در ابتدای جوانی ازدواج کند شیطان فریاد می کند: ای وای، دو سوم دین خود را از شر من حفظ کرد.

۴- موجب ازدیاد نسل: پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند: «تزوجوا فانی مکاثر بکم الامم غدا فی القیامه »; (8) ازدواج کنید; زیرا من به زیادتی شما نسبت به امت های دیگر در قیامت مباهات می کنم. (این که امروزه در کشور ما با توجه به احکام ثانویه، به مهار جمعیت حکم می شود مطلب دیگری است که این مختصر مجالی برای طرح آن نیست.)

۵- موجب ازدیاد مسلمانان: پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند: «ما یمنع المؤمن ان یتخذ اهلا لعل الله یرزقه نسمه تثقل الارض بلا اله الا الله »; (9) چه مانعی داردکه مؤمن زنی بگیرد تاخداوند فرزندی نصیبش کند که با کلمه لا اله الا الله زمین را گرانبار کند؟

۶- موجب ازدیاد روزی: پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند: «اتخذوا الاهل فانه ارزق لکم » (10) ; روزی را به وسیله زن گرفتن زیاد کنید. در حدیث دیگری، امام رضا علیه السلام می فرمایند: «اذا جاءکم من ترضون خلقه و دینه فزوجوه »; (11) اگر خواستگاری آمد که دین و اخلاقش را پسندید او را اجابت کنید. در روایتی پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند: «من ترک التزویج مخافه العیله فقد ساء ظنه بالله عزوجل ان الله یقول: ان یکونوا فقراء یغنهم الله من فضله »; (12) هر کس ازدواج را از ترس فقر و تنگدستی ترک کندبه خدا سوء ظن برده است، زیرا خداوندمی فرماید:اگر (زن وشوهر) فقیر باشندخدا هر کدام را از کرم خود بی نیاز می کند. بنابراین، در هر صورت، روزی زن و مرد با خداست.

۷- نشانه پیروی از سنت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله: حضرت علی علیه السلام فرمودند: «تزوجوا فان التزویج سنه رسول الله فانه کان یقول: من کان یحب ان یتبع بسنتی فان من سنتی التزویج »; (13) ازدواج کنید، ازدواج سنت پیامبر صلی الله علیه و آله است. آن جناب می فرمودند: هر که می خواهد از سنت من پیروی کند، بداند که ازدواج سنت من است.

۸- نشانه پیروی از سنت پیامبران علیهم السلام: امام رضا علیه السلام فرمودند: «ثلاث من سنن المرسلین: العطر و اخذ الشعر و کثره الطروقه »; (14) سه چیز از سنت های پیامبران است: استعمال عطر، ازاله موهای زاید و ازدواج کردن.

۹- موجب جلب رضایت الهی: پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند: «ما من شی ء احب الی الله عز وجل من بیت یعمر فی الاسلام بالنکاح »; (15) هیچ چیز نزد خداوند محبوبتر از این نیست که خانه ای در اسلام به وسیله ازدواج آباد گردد.

۱۰- موجب کسب طهارت معنوی: پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند: «من احب ان یلقی الله طاهرا مطهرا فلیلقه بزوجه »; (16) هر کس می خواهد خدا را پاک و پاکیزه ملاقات کند باید هنگام مرگ متاهل باشد.

۱۱- بهترین بهره و سود: امام رضا علیه السلام فرمودند: «ما استفاد امرء بعد الاسلام فائده خیرا من امراه مسلمه …»; (17) پس از ایمان به خدا، هیچ انسانی بهره ای بهتر از همسری مسلمان به دست نیاورده است.

۱۲- گشودن درهای رحمت الهی: پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند: «یفتح ابواب السماء بالرحمه فی اربع مواضع: عند نزول المطر و عند نظر الولد فی وجه الوالد و عند فتح باب الکعبه و عند النکاح »; (18) درهای رحمت آسمان در چهار موقع گشوده می شود: ۱- هنگام باریدن باران; ۲- وقتی که فرزندی (از سر مهر) به صورت پدرش بنگرد; ۳- زمانی که در خانه کعبه گشوده می گردد; ۴- در وقت اجرای عقد نکاح. (19)

نهی اسلام از عزوبت

از نظر اسلام، ازدواج کاری مقدس و تجرد چیز پلیدی است. این بر خلاف نظر کسانی است که رهبانیت را پذیرفته اند و سعی دارند بدان جنبه ای مقدس دهند. پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند: آن کس که این آیین و مذهب همگام با فطرت مرا دوست دارد باید نسبت به سنت من پای بند باشد; یکی از سنت های من ازدواج است. (20)

در اسلام، سرباز زدن از ازدواج مساوی با تخلف از سنت پیامبر صلی الله علیه و آله و حتی از موازین اسلامی است. چنانچه پیامبر صلی الله علیه و آله فرمودند: هر کس زمینه و امکانی برای ازدواج داشته باشد و در عین حال، از آن سر باز زند از ما نیست.

اسلام برخلاف رهبانان و تارکان دنیا، مجرد ماندن را نه تنها فضیلت نمی داند، بلکه آن را محکوم کرده و شدیدا از آن نهی فرموده است. زنی به حضور امام صادق علیه السلام رسید و گفت: من قصد ندارم شوهر کنم تا مرا نزد خدا فضلی باشد و اجر و ثوابی به من تعلق گیرد.

امام صادق علیه السلام فرمودند: این سخن را رها کن; اگر تنها زیستن فضیلتی بود فاطمه علیها السلام، دختر پیامبر صلی الله علیه و آله، بر این فضل سزاوارتر بود. (21)

بزرگان اسلام عزب ماندن را در صورت فراهم بودن وسایل ازدواج، ناروا و حرام دانسته و زناشویی را محبوب و مقدس شمرده اند. اسلام نیز تجرد را زشت می شمارد و می گوید: «شرارکم عزابکم »; (22) بدترین شما کسانی هستند که در حال عزوبت اند. احادیثی که ازعزوبت نهی می کنند بسیارند، ازجمله روایات ذیل از پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله:

– ازدواج کن و گرنه از گنه کاران محسوب خواهی شد; «تزوج و الا فانت من المذنبین.» (23)

– بیش تر دوزخیان عزب ها هستند; «اکثر اهل النار العزاب.» (24)

– ازدواج کن، وگرنه از راهبان نصارا خواهی بود; «تزوج و الا فانت من رهبان النصاری.» (25)

– ازدواج کن، وگرنه از برادران شیطان خواهی بود; «تزوج و الا فانت من اخوان الشیاطین.» (26)

– بدترین افراد امت من عزب ها هستند; «شرار امتی عزابها.» (27)

– دو رکعت نماز زن دار بهتر از یک روز نماز و روزه عزب است. «رکعتان یصلیهما المتزوج افضل من سبعین رکعه یصلیها غیر متزوج. » (28)

خودداری از ازدواج عوارضی دارد که به نمونه هایی از آن اشاره می کنیم:

۱- خودداری از ازدواج زمینه را برای روابط جنسی نامشروع و غیر قانونی فراهم می کند که نمونه های آن را در کشورهایی که برای خود آمار و حسابی دارند، می بینیم. بدیهی است کودکی که به دور از عشق و بدون خواسته والدین یا در اثر یک ازدواج اجباری پدید آید هم مایه غم مرد است و هم موجب تنفر اجتماعی و این که آینده چنین کودکانی چه خواهد شد، به خوبی معلوم است.

۲- خودداری از ازدواج موجب بیماری های وخیمی هم چون امراض تناسلی، ورم مفاصل و مانند آن می گردد و این مساله مورد تایید پزشکان امروزی است.

۳- خودداری از ازدواج موجب از دست دادن گرمی و نشاط زندگی است. هر کس در دوران جوانی به ازدواج تن ندهد، در دوران پیری با رنج تنهایی مواجه خواهد شد.

۴- خودداری از ازدواج موجب توسعه و گسترش فساد می گردد. افراد به سوی فساد اخلاقی سوق پیدا می کنند و درهای حیات آنان به دروغ، فحشا و بی بند و باری گشوده می شود. وجود غریزه در آدمی خود دلیلی بر ضرورت ازدواج و خودداری از آن، استقبال از خطرات خودآفرین و زمینه ای برای هجوم غم ها و نابسامانی هاست.

«تهذیب نفس »; فلسفه بزرگ ازدواج

زن و مرد لازم است در پرتو کانون گرم خانواده به تکامل دست یازند و همدیگر را با برخورداری از «صبر» و «شکر»، که دو رکن ایمان است، یاری کنند. شرع مقدس اسلام در تشکیل خانواده تنها به ارضای غریزه جنسی نظر ندارد، اگرچه این نکته مهم نیز جزئی از فلسفه ازدواج است و اسلام برای حفظ عفت عمومی در جوامع بشری، به دختران و پسران بالغی که نیاز به ازدواج دارند امر به پیوند و تشکیل خانواده کرده است، بلکه نکته مهم تری که اسلام از ازدواج و تشکیل خانواده دنبال می کند عبارت است از: «تهذیب نفس »; زیرا محیط خانه و کانون گرم خانواده را بهترین مکتب برای خودسازی و کسب کمالات می داند. حال اگر از این مکتب ارزنده و حیات بخش و انسان ساز درست استفاده نکنیم و یا آن را از هم بپاشیم، تقصیر از شارع مقدس اسلام نیست، بلکه خودمان مقصر هستیم که با عوامل گوناگون باعث سردی کانون خانواده یا از هم پاشیدگی آن شده ایم.

خلاصه و نتیجه بحث

از مجموعه بحث ها چنین نتیجه می گیریم که هدف از ازدواج در اسلام به مراتب، بالاتر و مقدس تر از آن است که تنها در حد کام جویی جنسی باشد; زیرا اگر چنین بود هیچ فرقی میان ازدواج انسان و جفت گیری حیوانات نبود و ازدواج مشمول این همه قوانین آسمانی و رهبری پیامبران علیهم السلام و راهنمایان قرار نمی گرفت. پس باید در آن اهداف مهم دیگری نیز وجود داشته باشد; از جمله: ایجاد، بقا و طهارت نسل، تکمیل و تکامل، مودت و صفا و از همه بالاتر، انجام وظیفه الهی. پیمان ازدواج پیمانی مقدس و الهی است. بدین سان، جز در سایه احکام الهی نمی توان آن را فسخ کرد. ازدواج امری اساسی و مهم است، باید در جامعه رشد و توسعه یابد تا افراد در سایه پای بندی بدان از بسیاری انحرافات و پیش آمدهای ناگوار مصون بمانند.

آن کس که تن به تشکیل خانواده ندهد، هم به خود جفا کرده است و هم به فردی دیگر از جنس مخالف که پاک دامن در انتظار همتای مؤمن برای تشکیل زندگی و بهره مندی از نعمت و آسایش آن است. البته شکی نیست که در انتخاب همسر باید طرقی اندیشید تا زندگی زناشویی دچار نابسامانی نشود و کودکان پای به جهان نهاده حاصل آن دچار افسردگی و ماتم نگردند.

احادیث گهر باری درباره روز غدیر خم

روز گشایش و درود
عن ابى عبد الله(علیه السلام) قال:والعمل فیه یعدل ثمانین شهرا، و ینبغى ان یکثر فیه ذکر الله عزوجل، والصلوه على النبى(صلی الله علیه و آله و سلم) ، ویوسع الرجل فیه على عیاله….وسائل الشیعه ۷: ۳۲۵، ح ۶٫
امام صادق(علیه السلام) فرمودند:
ارزش عمل در آن روز (عید غدیر) برابر با هشتاد ماه است، و شایسته است آن روز ذکر خدا و درود بر پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم) زیاد شود، و مرد، بر خانواده خود توسعه دهد. 


 روز دیدار رهبرى
عن مولانا ابى‏الحسن على بن محمد(علیه السلام) قال لابى اسحاق:و یوم الغدیر فیه اقام النبى(صلی الله علیه و آله و سلم) اخاه علیا علما للناس و اماما من بعده،[قال] قلت:صدقت جعلت فداک، لذلک قصدت، اشهد انک حجه الله على خلقه……وسائل الشیعه ۷: ۳۲۴، ح ۳٫


امام هادى(علیه السلام) به ابواسحاق فرمودند:
در روز غدیر پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) برادرش على(علیه السلام) را بلند کرد و به عنوان پرچمدار (و فرمانده) مردم و پیشواى بعد از خودش معرفى کرد.
ابواسحاق گفت: عرض کردم، فدایت‏شوم راست فرمودى. به خاطر همین به زیارت و دیدار شما آمدم، گواهى مى‏ دهم که تو حجت‏ خدا بر مردم هستى. 

 روز تکبیر
عن على بن موسى الرضا(علیه السلام) :من زار فیه مؤمنا ادخل‏الله قبره سبعین نورا و وسع فى قبره و یزور قبره کل یوم سبعون الف ملک ویبشرونه بالجنه…..اقبال الاعمال: ۷۷۸٫

امام رضا(علیه السلام) فرمودند:
کسى که در روز (غدیر) مؤمنى را دیدار کند، خداوند هفتاد نور بر قبر او وارد مى کند و قبرش را توسعه مى‏ دهد و هر روز هفتاد هزار فرشته قبر او را زیارت مى‏ کنند و او را به بهشت بشارت مى‏ دهند.

 روز دیدار و نیکى
قال الصادق(علیه السلام):
ینبغى لکم ان تتقربوا الى الله تعالى بالبر والصوم والصلوه و صله الرحم و صله الاخوان، فان الانبیاء علیهم السلام کانوا اذا اقاموا اوصیاءهم فعلوا ذلک و امروا به….مصباح المتهجد: ۷۳۶٫
امام صادق(علیه السلام) فرمودند:
شایسته است با نیکى کردن به دیگران و روزه و نماز و بجا آوردن صله رحم و دیدار برادران ایمانى به خدا نزدیک شوید، زیرا پیامبران زمانى که جانشینان خود را نصب مى ‏کردند، چنین مى‏ کردند و به آن توصیه مى‏ فرمودند.

نماز در مسجد غدیر
عن ابى عبد الله(علیه السلام) قال:انه تستحب الصلوه فى مسجد الغدیرلان النبى(صلی الله علیه و آله و سلم) اقام فیه امیر المؤمنین(ع)و هو موضع اظهرالله عزوجل فیه الحق….وسائل الشیعه ۳: ۵۴۹٫
امام صادق(علیه السلام) فرمودند:
نماز خواندن در مسجد غدیر مستحب است، چون پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) در آنجا امیرمؤمنان(علیه السلام) را معرفى و منصوب کرد. و آنجایى است که خداى بزرگ، حق را آشکار کرد.

 نماز روز غدیر
عن ابى عبد الله(علیه السلام) قال:و من صلى فیه رکعتین اى وقت‏شاء و افضله قرب الزوال و هى الساعه التى اقیم فیها امیرالمؤمنین(علیه السلام) بغدیر خم علما للناس و… کان کمن حضر ذلک الیوم… وسائل الشیعه ۵: ۲۲۵، ح ۲٫
امام صادق(علیه السلام) فرمودند:
کسى که در روز عید غدیر هر ساعتى که خواست، دو رکعت نماز بخواند و بهتر اینست که نزدیک ظهر باشد که آن ساعتى است که امیرالمؤمنین(علیه السلام) در آن ساعت در غدیر خم به امامت منصوب شد، (هر که چنین کند) همانند کسى است که در آن روز حضور پیدا کرده است.

روزه غدیر
قال الصادق(علیه السلام):صیام یوم غدیر خم یعدل صیام عمر الدنیا لو عاش انسان ثم صام ما عمرت الدنیا لکان له ثواب ذلک…. وسائل الشیعه ۷: ۳۲۴، ح ۴٫
امام صادق(علیه السلام) فرمودند:
روزه روز غدیر خم با روزه تمام عمر جهان برابر است. یعنى اگر انسانى همیشه زنده باشد و همه عمر را روزه بگیرد، ثواب او به اندازه ثواب روزه عید غدیر است.

 زندگى پیامبرگونه
قال رسول الله(صلی الله علیه و آله و سلم): من یرید ان یحیى حیاتى، و یموت مماتى،ویسکن جنه الخلد التى وعدنى ربى‏فلیتول على ابن ابى طالب،(ع) فانه لن یخرجکم من هدى،ولن یدخلکم فى ضلاله…..الغدیر ۱۰: ۲۷۸٫
رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند:
کسى که مى‏ خواهد زندگى و مرگش همانند من باشد و در بهشت جاودانه‏اى که پروردگارم به من وعده کرده، ساکن شود، ولایت على بن ابى طالب(علیه السلام) را انتخاب کند، زیرا او هرگز شما را از راه هدایت بیرون نبرده، به گمراهى نمى‏ کشاند.

پیامبر و امامت على(علیه السلام)
عن جابر بن عبد الله الانصارى قال: سمعت‏رسول الله(صلی الله علیه و آله و سلم) یقول لعلى بن ابى طالب(علیه السلام):یا على! انت اخى و وصیى و وارثى‏وخلیفتى على‏امتى فى‏حیوتى و بعد وفاتى‏محبک محبى و مبغضک مبغضى‏و عدوک عدوى….امالى صدوق: ۱۲۴، ح ۵٫


جابربن عبد الله انصارى مى‏گوید:
از رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) شنیدم که به على بن ابى طالب(علیه السلام) فرمودند:اى على، تو برادر و وصى و وارث و جانشین من در میان امت من در زمان حیات و بعد از مرگ منى. دوستدار تو دوستدار من و دشمن و کینه‏توز تو دشمن من است.

 پایه‏ هاى اسلام
عن ابى جعفر(علیه السلام) قال: بنى الاسلام على خمس:الصلوه و الزکوه و الصوم و الحج و الولایه‏و لم یناد بشى‏ء ما نودى بالولایه یوم الغدیر…..کافى ۲، ۲۱، ح ۸٫
امام باقر(علیه السلام) فرمودند:
اسلام بر پنج پایه استوار شده است: نماز، زکات، روزه، حج و ولایت و به هیچ چیز به اندازه آنچه در روز غدیر به ولایت تاکید شده، ندا نشده است.

 ولایت جاودانه
عن ابى الحسن(علیه السلام) قال: ولایه على(علیه السلام) مکتوبه فى صحف جمیع الانبیاء ولن یبعث‏الله رسولا الا بنبوه محمد ووصیه على(ع)…..سفینه البحار ۲: ۶۹۱٫
امام کاظم(علیه السلام) فرمودند:
ولایت على(علیه السلام) در کتابهاى همه پیامبران ثبت‏ شده است و هیچ پیامبرى مبعوث نشد، مگر با میثاق نبوت محمد(صلی الله علیه و آله و سلم) و امامت على(ع)

ولایت و توحید
قال رسول الله(صلی الله علیه و آله و سلم): ولایه على بن ابى طالب ولایه الله‏و حبه عباده الله و اتباعه فریضه الله‏و اولیاؤه اولیاء الله و اعداؤه اعداء الله‏و حربه حرب الله و سلمه سلم الله عز و جل….امالى صدوق: ۳۲٫
رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند:
ولایت على بن ابیطالب(علیه السلام) ولایت‏ خداست، دوست داشتن او عبادت خداست، پیروى کردن او واجب الهى است و دوستان او دوستان خدا و دشمنان او دشمنان خدایند، جنگ با او، جنگ با خدا و صلح با او، صلح با خداى متعال است.

روز ناله نومیدى شیطان
عن جعفر، عن ابیه(صلی الله علیه و آله و سلم) قال:ان ابلیس عدوالله رن اربع رنات:
یوم لعن، و یوم اهبط الى الارض،و یوم بعث النبى(صلی الله علیه و آله و سلم) و یوم الغدیر.
قرب الاسناد: ۱۰٫
امام باقر(علیه السلام) از پدر بزرگوارش امام صادق(علیه السلام) نقل کرد که فرمودند:شیطان دشمن خدا چهار بار ناله کرد: روزى که مورد لعن خدا واقع شد و روزى که به زمین هبوط کرد و روزى که پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) مبعوث شد و روز عید غدیر.

 ولایت علوى دژ توحید
عن النبى(صلی الله علیه و آله و سلم): یقول الله تبارک و تعالى:
ولایه على بن ابى طالب حصنى،فمن دخل حصنى امن من نارى….جامع الاخبار: ۵۲، ح ۷٫
پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند:خداوند مى‏ فرماید: ولایت على بن ابیطالب دژ محکم من است، پس هر کس داخل قلعه من گردد، از آتش دوزخم محفوظ خواهد بود.

 جانشین پیامبر
قال رسول الله(صلی الله علیه و آله و سلم): یا على انا مدینه العلم و انت بابها و لن تؤتى المدینه الا من قبل الباب… انت امام امتى و خلیفتى علیها بعدى، سعد من اطاعک و شقى من عصاک، و ربح من تولاک و خسر من عاداک…..جامع الاخبار: ۵۲، ح ۹٫
رسول خدا(صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند:اى على من شهر علمم و تو درب آن هستى، به شهر جز از راه درب آن وارد نشوند. … تو پیشواى امت من و جانشین من در این شهرى، کسى که اطاعت تو کند سعادتمند است، و کسى که تو را نافرمانى کند، بدبخت است، و دوستدار تو سود برده و دشمن تو زیان کرده است.

 اسلام در سایه ولایت
قال الصادق(علیه السلام):
اثافى الاسلام ثلاثه:الصلوه و الزکوه و الولایه،لا تصح واحده منهن الا بصاحبتیها….کافى: ۲، ص ۱۸٫
امام صادق(علیه السلام) فرمودند:
سنگهاى زیربناى اسلام سه چیز است:نماز، زکات و ولایت که هیچ یک از آنهابدون دیگرى درست نمى‏شود.

ده هزار شاهد
قال ابو عبد الله(علیه السلام):
العجب یا حفص لما لقى على بن ابى‏طالب!! انه کان له عشره الاف شاهد لم یقدر على اخذ حقه و الرجل یاخذ حقه بشاهدین…..بحار الانوار: ۳۷، ۱۴۰٫
امام صادق(علیه السلام) فرمودند:
اى حفص! شگفتا از آنچه على بن ابى طالب(علیه السلام) با آن مواجه شد! او با ده هزار شاهد و گواه (در روز غدیر) نتوانست‏ حق خود را بگیرد، در حالى که شخص با دو شاهد حق خود را مى‏ گیرد.

 على(علیه السلام)، مفسر قرآن
عن النبى(صلی الله علیه و آله و سلم) فى احتجاجه یوم الغدیر:
على تفسیر کتاب الله، و الداعى الیه، الا و ان الحلال و الحرام اکثر من ان احصیهما و اعرفهما، فآمر بالحلال و انهى عن الحرام فى مقام واحد، فامرت ان آخذ البیعه علیکم و الصفقه منکم، بقبول ما جئت به عن الله عز و جل فى على امیر المؤمنین و الائمه من بعده، معاشر الناس تدبروا و افهموا آیاته، و انظروا فى محکماته و لا تتبعوا متشابهه، فو الله لن یبین لکم زواجره، و لا یوضع لکم عن تفسیره الا الذى انا آخذ بیده……وسایل الشیعه: ۱۸، ۱۴۲، ح ۴۳٫


پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) روز عید غدیر فرمودند:
على(علیه السلام) تفسیر کتاب خدا، و دعوت کننده به سوى خداست، آگاه باشید که حلال و حرام بیش از آنست که من معرفى و به آنها امر و نهى کنم و بشمارم. پس دستور داشتم که از شما عهد و پیمان بگیرم که آنچه را در مورد على امیرمؤمنان، و پیشوایان بعد او از طرف خداوند بزرگ آوردم، بپذیرید.
اى مردم! اندیشه کنید و آیات الهى را بفهمید، در محکمات آن دقت کنید و متشابهات آن را دنبال نکنید. به خدا قسم هرگز کسى نداهاى قرآن را نمى‏ تواند بیان کند و تفسیر آن را روشن کند، جز آن کسى که من دست او را گرفته‏ ام (و او را معرفى کردم).

منبع:tebyan-zn.ir

اطلاعیه اطعام غدیر

در راستای هم افزایی ترویج فرهنگ اطعام در غدیر و شناسایی ظرفیت های کشوری این موضوع سازمان تبلیغات اسلامی با راه اندازی سامانه پیامکی ۳۰۰۰۱۱۷۱ نسبت به جمع آوری آمار قطعی پخت غذا همزمان با شب و روز عید بزرگ غدیر اقدام نموده است لذا لطفا در صورتی که مساجد، هیأتهای مذهبی، مراکز دینی و خانگی، بانیان خیر و … در نظر دارند این مهم را با رعایت کامل دستورات بهداشتی انجام داده و همزمان با غدیر در بین اقشار مختلف مردم توزیع کنند لطفا نام شهرستان،نام استان و تعداد غذایی که قرار است پخت و توزیع کنند را به شماره اعلام شده پیامک نمایند.

لازم به ذکر است که  پس از بررسی های لازم از بین پیام دهندگان به قید قرعه ۱۱۰ جایزه ویژه کمک هزینه «سفر به نجف اشرف» تقدیم خواهد شد.

اداره تبلیغات اسلامی شهرستان اشکذر

مسابقه ولایت در غدیر

تبلیغات اسلامی شهرستان اشکذر مسابقه ای به مناسبت عید سعید غدیر با اهدای جوایز نقدی به برندگان برگزار می کند.

برای ارسال پاسخ به این مسابقه تا ۲۰ مرداد ماه فرصت هست و می بایست پاسخ متنی سوالات را به شماره مندرج در پوستر به پیام رسان های واتساپ و ایتا ارسال نمایید.

اطلاع رسانی

برگزارکنندگان مراسم روز پرفیض عرفه می بایست به این نکات توجه لازم داشته و طبق دستورالعمل های موجود برنامه های خود را اجرا نمایند.

🔴🔴

۱) تمامی مراسمات با رعایت پروتکل های بهداشتی مانند: رعایت فاصله ی اجتماعی، برگزاری مراسم در محیط های بدون سقف، توزیع اقلام بهداشتی، کنترل سلامت افراد قبل از ورود به مجلس و … برگزار گردد.

۲) برگزاری مراسم در شهرهایی انجام شود که طبق دستور العمل های ستاد ملی مبارزه با ویروس کرونا تجمعات در آنها مجاز است.

۳) مراسم باید به نحوی برگزار شود که الگوی برگزاری مراسمات هیئت در دهه اول محرم الحرام باشد.

۴) مرجع تشخیص وضعیت استان از لحاظ هشدارهای بهداشتی، سامانه ماسک وزارت بهداشت،درمان و آموزش پزشکی می باشد.

♦️خطر انتقال کرونا در جایگاه‌های سوخت را جدی بگیرید

محمدرضا محبوب فر، عضو انجمن علمی بهداشت محیط ایران و کارشناس اپیدمیولوژی بیماری‌های واگیر:
🔹یکی از مهم‌ترین و خطرناک‌ترین مکان‌های انتشار ویروس کرونا جایگاه‌های سوخت است.
🔹تا جایی که امکان دارد سالمندان و افراد بالای ۶۰ سال در منازل خود به سر ببرند و در مکان های پر تردد مانند پمپ بنزین‌ها که منبع خوبی برای انتقال ویروس کرونا است، کمتر ورود کنند.
🔹افراد حین ورود به جایگاه‌های سوخت حتما باید ماسک سه لایه پزشکی یا فیلتردار استفاده کنند و از خودرو‌های خود پیاده نشوند. همچنین در صورت پیاده شدن از خودرو از دستکش‌های یکبار مصرف استفاده کنند و پس از انجام کار دستکش‌ها داخل سطل زباله انداخته شود.
🔹دستکش‌های متصدی‌های جایگاه سوخت باید هر ۴ ساعت یکبار تعویض شود. همچنین اگر هنگام فعالیت در تماس با افراد دیگر دستکش و ماسک آن‌ها آلوده شد همان لحظه باید آن را تعویض کنند

توصیه های بهداشتی برای مادران شیرده

چه توصیه های بهداشتی برای مادر شیرده مبتلای قطعی / مشکوک  به کووید ۱۹ دارید ؟

  • دست ها را به طور مرتب با آب و صابون بشویید یا از شوینده های پایه الکلی استفاده کنید ( به خصوص قبل از لمس کودک )
  • هنگام تغذیه کودک از ماسک استفاده کنید .توجه به نکات ذیل در این خصوص مهم است :
  • به محض مرطوب شدن ماسک ها را تعویض کنید .
  • بلافاصله ماسک ها را دور بریزید .
  • از ماسک چندین بار استفاده نکنید .
  • برای درآوردن ماسک ، جلوی ماسک را لمس نکنید بلکه آن را از پشت ماسک جدا کنید .
  • در صورت عطسه یا سرفه بر روی دستمال ، بلافاصله آن را دور انداخته و مجددا دست ها را با آب و صابون بشویید یا از شوینده های پایه الکلی دست استفاده کنید .
  • مرتباً سطوح را تمیز و ضد عفونی کنید .

آبا مادر مبتلای قطعی / مشکوک به کووید ۱۹ می تواند به شیردهی ادامه دهد ؟

بله ، انتقال ویروس کووید ۱۹ از طریق تغذیه مستقیم از پستان مادر یا از طریق شیرمادر ثابت نشده است . البته در حین شیردهی ، مادر باید نکات بهداشتی مناسب مثل استفاده از ماسک در صورت امکان را رعایت کند تا از احتمال انتشار قطرات حاوی کووید ۱۹ به شیرخوار کاسته شود . دانستن این موضوع برای مادر و خانواده مهم است که در اغلب موارد ابتلا به عفونت کووید ۱۹ ، کودکان بیماری خفیف یا بدون علامت را تجربه کرده اند .

اگر مادر مبتلای قطعی / مشکوک به کووید ۱۹ است ، آیا تغذیه با شیرمصنوعی برای شیرخوار ایمن تر است ؟

خیر ، همیشه خطرات تغذیه با شیرمصنوعی برای نوزاد و شیرخوار وجود دارد .

هر زمان که شرایط خانه و جامعه به خطر بیفتد ، قطعاً خطرات استفاده از شیرمصنوعی نیز افزایش می یابد (کاهش دسترسی به خدمات بهداشتی برای کودک بیمار ، کاهش دسترسی به آب تمیز و بهداشتی ، عدم دسترسی و تامین آسان ، تضمین شده و مستمر به شیرمصنوعی )

                                      کارشناس برنامه کودکان –مرکز بهداشت شهرستان اشکذر

با دانستن این نکات از غرق شدن در آب پیشگیری کنید

غرق شدگی سومین علت مرگ ناشی از حوادث غیرعمدی در دنیا است ومسئول ۷درصد کل مرگهای مرتبط با حوادث است .

از ابتدای سال ۱۳۹۹تا ۶تیرماه۱۳۹۹تعداد فوتی ها براثرغرق شدگی به تفکیک جنسیت عبارتند از:۲۶۲نفر مردو۵۰نفر زن،۴۳درصداز افرادغرق شده کمتر از ۲۰سال  که۱۴درصد آن مربوط به گروه سنی کمتر از ۵ سال می باشد .غرق شدگی یا خفگی درآب یکی از علل مرگ ومیر،بخصوص درمیان کودکان ونوجوانان است.این حادثه معمولا درفصل بهار و تابستان به وقوع می پیوندد. خفگی درآب ممکن است در دریا،رودخانه،استخر،حوض موجوددر حیاط منزل ،آب انبارهاویا حتی وان حمام رخ دهد.

عوامل زیر،زمینه ساز غرق شدگی هستند :

عدم آشنایی کافی با اصول شنا(مهمترین عامل)،بیماری صرع و عقب ماندگی ذهنی،استفاده از قایق های تندرو خصوصا درمناطق ممنوعه.

پیشگیری :

جهت پیشگیری از خفگی درآب،عمل کردن به اقدامات زیر الزامی است :

– از استحمام کودکان به تنهایی در وان حمام جلوگیری کنید،چراکه ممکن است کودک دراثر دراز کشیدن در وان دچار خواب آلودگی شده وغرق شود.

– کودک را حتی برای یک لحظه هم درلگن آب یا حمام تنها نگذارید.اگر به هرعلتی مانند زنگ خوردن تلفن،مجبور به ترک حمام هستید؛کودک را هم با خود ببرید.اعتماد بزرگتر ها به کودک سبب بروز حوادث ناگوار می شود زیرا کودک توانایی واطلاعات کافی هنگام مواجهه با خطر را ندارد.

حتما پیرامون حوض ها واستخرهای خانگی از نرده های حفاظ استفاده کنید.

– درخصوص خطر غرق شدگی درآب،راه رفتن برروی دیوارهءحوض یا استخر وپریدن درآب را به کودک آموزش دهید. آموزش،به ویژه بصورت غیرمستقیم ازطریق کتاب وسایر وسایل آموزشی،تاثیر زیادی در پیشگیری از بروز آسیب ها دارد

– فراد بایدشنارا درکلاس های آموزشی تحت نظر تربیت بدنی یاد بگیرد.به هیچ وجه در ساحل دریا یا سد به افرادآموزش شنا ندهید .
به مهارت خود ودیگران در شنا کردن اعتماد نکنیدو مغرور نشوید.شواهد نشان می دهد که بیشتر غرق شدگان دردریا کسانی بودند که بدلیل آشنایی باشنا به خود مغرور شده وبه هشدارهای موجود توجه نکرده اند.

قبل از اقدام به شنا به عایم وهشدارهای موجوددر محل توجه کنید.عمل به هشدارها ضامن حفظ سلامتی شماست. 

درصورت بردن کودکان و نوجوانان به استخر،سد یاساحل دریا،برای آنها از بازوبند یاجلیقهءنجات استاندارد تهیه کنیدو کاملا مراقبشان باشید.هنگام خرید وسایل فوق به علامت استاندارد توجه کنید.

بازی کودکان با تیوب یا قایق بادی درآب خطرناک است چرا که واژگونی آن سبب غرق شدگی می شود.

کودکان را ازتماشای فیلم های خشن منع کنید،زیرا برخی از بچه ها درخصوص عملی ساختن صحنه هایی مانند فرو بردن سردر آب به قصدخفه کردن،اقدام می کنند.

نجات مصدوم:

نجات مصدوم ازآب:

رسیدن-پرتاب کردن-پاروزدن-رفتن،ترتیب انجام مراحل نجات مصدوم ازآب است .

رسیدن:اولین و آسانترین روش نجات ازآب،رسیدن به مصدوم است.همینکه یک وسیلهءمناسب ،مانندتیرک،نردبان،چوب بلند فراهم شد؛جای پای خودرامحکم کنید واز یک رهگذر بخواهید شماراثابت نگه دارد؛تامصدوم بتواند نوک چوب را بگیرد.

: پرتاب کردن

اگر مصدوم در محدوده پرتاب باشد می توان اجسام شناور،مانند:بطری پلاستیکی،جلیقهءنجات یاتیوب بادشده رابه طنابی بسته وبه سمت مصدوم پرتاب کرد؛سپس مصدوم را به سمت خود کشید.

پاروزدن:

اگر مصدوم از محدوده پرتاب بیرون است وقایق موتوری یا تختهءبزرگی درنزدیکی شماست،ابتدا برای حفظ جان خودتان،جلیقهءنجات بپوشید وسپس سوارقایق شوید وپارو بزنید تا به مصدوم برسید.برای جلوگیری از واژگون شدن قایق هرگز مصدوم راازطرفین قایق نکشید بلکه اوراازسمت عقب قایق سمت خود بکشید.این مانورها به مهارت هایی نیاز دارد که با تمرین به دست می آید.

رفتن:

اگر سه راه قبلی،میسرنبود؛اما شمایک شناگرماهر وآشنابااصول نجات غریق هستید،می توانید با شنا کردن،خودرا به غریق برسانید.
مبادا درصورت نداشتن قدرت کافی و یا عدم آشنایی با اصول نجات غریق،به طرف مصدوم درحال غرق شدن شنا کنید زیرا این کار بسیار خطرناک است وباعث غرق شدن شما می شود.

 چنانچه مصدوم به دلیل شیرجه زدن درآب های کم عمق یابرخوردبه صخره در حین شیرجه،مشکوک به شکستگی وآسیب نخاعی می باشد؛درحمل او جوانب احتیاط را در نظر بگیرید تاستون فقرات خصوصا سروگردن کمترین حرکت ممکن را داشته باشدوآسیب نخاعی تشدید نشود.

 کمک های اولیه

– سریعا دهان وحلق مصدوم را از گل ولای تمیز کرده و راههای هوایی مصدوم راباز کنید .

– مصدوم را ازلحاظ تنفس بررسی کنید بدین ترتیب که بانزدیک کردن گوش خود به صورت مصدوم،صدای تنفس اورابشنوید،بالا وپایین رفتن قفسه سینه راببینید.چنانچه مصدوم نفس نمی کشد به او نفس مصنوعی بدهید.ممکن است بدلیل ورود آب وهوا به معده،مصدوم استفراغ کند؛دراین صورت اگر مشکوک به آسیب نخاعی مصدوم نیستید اورا به شکم برگردانید تا استفراغ از دهانش خارج شود وسپس به احیاءریوی ادامه دهید.ولی اگر احتمال آسیب نخاعی یا شکستگی ستون فقرات وجود دارد،بادو انگشت خود،دهان مصدوم رااز استفراغ خالی کنیدومراقب باشید سرو گردن او حرکت نکند.

مصدوم راازلحاظ نبض وضربان قلب بررسی کنید.بررسی نبض از طریق نبض گردن(کاروتید)بهترین روش است.چنانچه ضربان قلب از کار افتاده است،سریعا ماساژ قلبی را شروع کنید.

درهمین حال که شما در حال احیای قلبی_ریوی مصدوم هستید،فرد دیگری باید سریعا به اورژانس اطلاع دهد.

اگر مصدوم دارای تنفس و ضربان قلب است ولی هشیار نمی باشد،اوراتارسیدن اورژانس، دروضعیت بهبودی خوابانیده وتنفس وضربان قلب او را کنترل کنید.

حتی اگر بعداز احیای قلبی-ریوی،مصدوم به هوش آمد،باید وی رابه سرعت به بیمارستان منتقل کرد زیرا آبی که جذب بدن شده است می تواند سبب عوارض خطرآفرین وحتی مرگ مصدوم شود.

                                                        کارشناس برنامه کودکان –مرکز بهداشت شهرستان اشکذر