اضافه‌وزن و چاقي

اضافه‌وزن و چاقي

اضافه‌وزن و چاقي

اضافه‌وزن و چاقي در دانش‌آموزان يكي از مهمترين عوامل خطرساز براي پُرفشاری خون،‌ ديابت و چربي خون بالا در بزرگسالي است. عواملی نظیر عادات غذايي غلط، افزايش مصرف غذاهای آماده، مصرف بي‌رويه شيريني و شكلات، نوشابه‌ها كه حاوي مقادير زيادي قند هستند، غذاهاي چرب و سرخ شده، غلات حجيم شده، مصرف كم ميوه و سبزي و بي تحركي نيز در بروز چاقی موثرند.

پیامدهاي اضافه‌وزن و چاقي

اغلب افراد دچار اضافه‌وزن و چاقي از اعتماد به نفس پایین و ترس‌هاي بیهوده و بی دلیل رنج می‌برند. تحمل آنها در برابرگرماي محیط کمتراست، درانجام فعالیت‌هاي فیزیکی دچار مشکل بوده و به دلایل فیزیکی و یا روانشناختی، با مشکلات باروري مواجه هستند.

 عوامل موثر در بروز اضافه وزن وچاقي

از علت‌هاي چاقي می‌توان ‍ژنتيك، عوامل محیطی، بیماری‌ها، داروها و اختلالات عصبی و مشکلات روانی در نوجوانان را نام برد.

بيماري‌هاي مرتبط با چاقي

فشار خون بالا

هرچه وزن بیشتر شود، بافت چربی نیز بیشتر می‌شود. این بافت برای زنده ماندن نیاز به اکسیژن و سایر مواد غذایی دارد که باید توسط جریان خون تأمین شود. در نتيجه، حجم خون و مقدار فشاری که روی سیستم گردش خون وارد می‌شود، افزایش می‌یابد و فشار بیشتری بر دیواره‌ی سرخرگ‌ها وارد می‌شود.

علاوه بر این، چاقی باعث افزایش سطح هورمون انسولین در خون می‌گردد که این هورمون علاوه بر کنترل قند خون، باعث نگه داشتن آب و نمک در رگ‌ها می‌شود که این خود باعث افزایش حجم خون و فشار خون بالا می‌گردد. همچنین چاقی باعث افزایش تعداد ضربان قلب و کاهش ظرفیت عروق برای جابجایی خون می‌شود که تمام این عوامل باعث فشار خون بالا می‌گردد.

دیابت

چاقی عامل اصلی ایجاد دیابت نوع 2 يا بيماري قند می‌باشد. از مهمترين دلايل بروز آن مصرف زياد مواد قندي، شكلات و شيريني‌ها، اضافه‌وزن و چاقي است. در بيماري ديابت، سرانجام با مشكلاتي مثل بيماري قلبي ـ عروقي، نارسايي‌هاي كليوي، كوري، سيانوز و قطع پاها طول عمرفرد كاهش می‌یابد. با پيشگيري از اضافه‌وزن و چاقي می‌توان از ابتلا به ديابت پيشگيري كرد.

اختلال در چربی‌های خون

رژيم‌هاي غذايي كه داراي مقداري زيادي چربي‌هاي حيواني است می‌تواند موجب بروز اختلال در چربي‌هاي خون شود. چربي‌هاي حيواني مثل كره، دنبه، پيه، گوشت‌هاي چرب و هم‌چنين روغن نباتي جامد داراي اسيدهاي چرب اشباع هستند. مصرف غذاهاي چرب و سرخ شده علاوه بر ايجاد اضافه‌وزن و چاقي باعث بالا رفتن کلسترول بد خون به نام LDL و همچنین باعث پایین آمدن سطح کلسترول خوب خون به نام HDL و بالا رفتن سطح تری‌گلیسیرید خون می‌شود. چربي‌هاي اضافه در جدار رگ‌ها رسوب كرده و موجب تنگي و انسداد عروق، سكته‌هاي قلبي و مغزي و بيماري‌هاي قلبي عروقي می‌شود.

توقف تنفس در خواب

توقف تنفس در خواب در افراد چاق، خصوصاً آن دسته از افراد چاقی که پُرخوري می‌کنند، زیاد دیده می‌شود. این افراد به هنگام خواب شبانه، به علت انسداد مسیرهای هوایی ریه‌ها، برای مدت کوتاهی دچار توقف تنفس شده و مکررا در طول شب بیدار می‌شوند. در نتیجه خواب با کیفیتی در شب ندارند و در طول روز نیز به علت اختلال در خواب شبانه‌ی خود، دچار گیجی بوده و مرتب چرت می‌زنند.

بیماری کبد چرب

در اثر اضافه‌وزن و چاقی، چربی بیشتری در کبد وارد می‌شود. این تجمع چربی در کبد، می‌تواند باعث ایجاد التهاب و حتی تخریب بافت کبد شود و نهایتاً به بیماری نارسایی کبدی (سیروز) منجر شود.

تغيير و اصلاح غذايي

— تأکید بر مصرف صبحانه: دانش‌آموزاني كه صبحانه نمي‌خورند در وعده ناهار به دليل افت قند خون اشتهاي زيادي براي غذا خوردن دارند و در نتيجه با خوردن غذاي اضافي دچار اضافه‌وزن و چاقي می‌شوند.

— مصرف روزانه حداقل دو میان وعده غذایی مناسب مانند: ميوه، نان و پنير، نان و خيار و گوجه فرنگي و…

— صرف غذا به همراه خانواده وتشويق آنها به كاهش مصرف غذاهاي غيرخانگي

— مصرف بيشتر سبزي و سالاد در وعده غذايي

— خودداری از مصرف غذا یا تنقلات هنگام تماشای تلویزیون

— استفاده از چاشني‌هاي سالم مثل آبليمو، آب نارنج، روغن زيتون به جاي سس مايونز كه حاوي چربي زيادي است و يا استفاده از سس‌هاي رژيمي كم‌چرب به مقدار كم

— محدود كردن مصرف غذاهای چرب، سرخ شده وتنقلات پرکالری و پر چرب مانند سیب زمینی سرخ شده، غلات حجيم شده، شکلات، کیک‌های خامه‌ايي و شکلاتی، بستنی، شیرکاکائو، آجيل و…

— نوشيدن آب یا دوغ کم‌نمک و بدون گاز و يا آب ميوه طبيعي و بدون قند به جای نوشابه ]نوشابه‌هاي گازدار حاوي مقادير زيادي قند هستند؛ يك بطري 300 ميلي­ليتري نوشابه حدود 28 گرم (دو قاشق غذاخوري) شکر دارد.

— مصرف شير و لبنیات کم چرب (كمتر از 5/2 % چربي)

— محدود كردن مصرف کره، سرشیر، خامه و سس مایونز كه حاوي چربي زيادي هستند. به جای ماست پرچرب و ماست خامه‌اي از ماست كم چرب و به جای پنير خامه‌اي از پنير معمولي استفاده شود.

— مصرف ميوه يا آب‌‌میوه تازه و طبیعی به جاي آب‌میوه آماده و تجاري. به آب‌میوه آماده و تجاري معمولاً مقداري قند اضافه شده است. به جای آنها بهتر است از آب‌ ميوه تازه و طبيعي كه در منزل تهيه می‌گردد استفاده شود. به طور كلي مصرف ميوه بهتر از آب آن است چون حاوي فيبر غذايي است كه در پيشگيري از اضافه وزن و چاقي موثر است.

— استفاده روزانه از سبزی‌های تازه یا پخته و میوه تازه در برنامه غذایی نوجوانان (روزانه 3-5 واحد از گروه سبزي‌ها بايد مصرف شود)

— مصرف غذاهای فیبر دار مانند نان سبوس‌دار (نان سنگک)، بیسکوئیت ساده و سبوس‌دار، خشکبار و میوه‌های خشک، میوه‌ها و سبزی‌های خام (مثل هويج، كاهو، كرفس، گل كلم و…). فيبر موجود در نان سبوس‌دار، سبزي و ميوه‌ها، جذب چربي و مواد قندي را در روده كاهش می‌دهند.

— محدود كردن غذا خوردن در رستوران. غذاهاي رستوراني اغلب چرب هستند.

— محدود كردن مصرف فست‌فودها مثل سوسيس، كالباس و پيتزا كه حاوي چربي زيادي هستند و افراط در مصرف آنها موجب اضافه‌وزن و چاقي می‌شود.

 

 

تحرک و فعالیت بدنی

افزايش فعاليت فيزيكي در نوجوانان به كنترل وزن آنها و در نتيجه پيشگيري از ابتلا به بيماري‌هاي غيرواگير از جمله ديابت نوع 2، بيماري قلبي – عروقي كمك زيادي می‌کند.

  • روزانه 60 دقيقه فعاليت ورزشي براي نوجوانان توصيه می‌شود. نوجواناني كه داراي اضافه وزن هستند يا چاق می‌باشند بهتر است بيشتر از 60 دقيقه در روز فعاليت بدني داشته باشند و مدت فعاليت بدني خود را به تدريج افزايش دهند.
  • والدين بايد بدانند كه بيشتر از 2 ساعت فعاليت نشسته مثل تماشاي تلويزيون يا استفاده از كامپيوتر و يا بازي‌هاي ويديويي در دانش‌آموزان صحيح نيست.
  • شدت ورزش بايد به تدريج اضافه شود.در صورتي كه نوجوانان فعاليت ورزشي را شروع می‌کنند، بايد از فعاليت‌هاي سبك تر و مدت زمان كوتاهتر شروع كرده و به تدريج مدت آنرا افزايش دهند.
  • بعد از خوردن غذا به مدت يكساعت ورزش نكنند. به دليل اينكه ورزش كردن نياز به انرژي دارد پس از غذا خوردن اگر ورزشي صورت بگيرد دچار سو هاضمه ايجاد مي‌شود.
  • تشويق خانواده به آماده كردن وسايل لازم براي ورزش كردن
  • والدين بايد فرصت‌هاي مناسب و حمايت‌هاي بيشتر براي فعال بودن نوجوانان مثل (پياده روي، دوچرخه سواري،‌ استفاده از پله و جست و خيز كردن) را فراهم نمايند و براي ورزش‌هاي منظم تر مثل فوتبال آنها را حمايت كنند.
  • نوع فعاليت ورزشي بايد با نظر نوجوانان و مناسب با سن، توانايي بدني آنها باشد.
  • تشويق خانواده براي فعاليت بيشتر مثل پياده روي، رفتن با دوچرخه براي خريد، پارك رفتن با خانواده، رفتارهاي والدين و اعضاي خانواده نقش مهمي در تحرك و فعاليت بدني دانش‌آموزان دارد. اگر والدين براي رفتن به جاهاي نزديك به جای استفاده از وسيله نقليه پياده روي كنند دانش‌آموزان نيز ياد می‌گيرند كه اينگونه رفتار كنند و فعاليت و تحرك بدني را بخش مهمي از زندگي بدانند.
تعداد بازدید: 54

جوابی بنویسید

ایمیل شما نشر نخواهد شد


2 * 5 =